Frédéric Bastiat

Państwo

Tłumaczył Jan Kłos

Warszawa 2009

Copyright © by Wydawnictwo PROHIBITA 2009.

Wydanie I

ISBN: 978–83–61344–31–5

Tytuł oryginału:

L’État (1848)

Redakcja i korekta:

Jolanta Styczyńska-Klecel, Olga Klecel

Projekt okładki:

Tomasz Tokarski

Wydawca:

Wydawnictwo PROHIBITA

Paweł Toboła-Pertkiewicz

www.prohibita.pl

wydawnictwo@prohibita.pl

Tel. 22 425 66 68

Sprzedaż w Internecie:

www.multibook.pl

Wydawca dedykuje tę książkę wszystkim Polakom, którzy wierzą, że interwencjonizm państwowy przynosi pomnażanie bogactwa.

Claude Frédéric Bastiat (30 VI 1801 – 24 XII 1850)

Chciałbym, żeby wyznaczono nagrodę – i to nie w wysokości pięciuset franków, ale miliona – z orderem, krzyżem i wstęgami dla tego, kto dałby dobrą, prostą i zrozumiałą definicję tego jednego słowa: państwo.

Jakąż ogromną przysługę wyświadczyłby społeczeństwu!

Państwo! Cóż to jest? Gdzie się znajduje? Co robi? Co powinno robić? Wszystko, co o nim wiemy, sprowadza się do stwierdzenia, że jest to osobistość tajemnicza i z pewnością najbardziej nagabywana, najbardziej nękana, najbardziej zabiegana, najbardziej poszukiwana, najczęściej obwiniana, najczęściej wzywana i najbardziej prowokowana na świecie.

Szanowny czytelniku, nie mam zaszczytu pana znać, ale stawiam dziesięć do jednego, że od sześciu miesięcy zajmuje się pan produkowaniem utopii. I jeśli je pan tworzy, stawiam dziesięć do jednego, że to państwu pozostawia pan zadanie ich zrealizowania.

A co do pani, szanowna czytelniczko, jestem przekonany, że w głębi serca pragnie pani uleczyć wszelkie bolączki biednej ludzkości i nie miałaby nic przeciwko temu, żeby państwo zechciało pani tylko w tym dopomóc.

Ale niestety! Owa nieszczęsna istota, jak Figaro, nie wie ani kogo wysłuchać, ani w którą stronę się zwrócić. Ze stu tysięcy ust, z trybun i prasy dobywa się jednocześnie krzyk:

– Organizuj pracę i pracowników!

– Wykorzeń egoizm!

– Ukróć butę i tyranię kapitału!

– Prowadź doświadczenia z nawozem i jajami!

– Pokryj kraj liniami kolejowymi!

– Nawadniaj równiny!

– Posadź lasy w górach!

– Załóż modelowe gospodarstwa!

– Zakładaj warsztaty, w których panuje harmonia!

– Skolonizuj Algierię!

– Nakarm dzieci!

– Nauczaj młodzież!

– Ochraniaj starców!

– Poślij do wsi mieszkańców miast!

– Zapewnij równowagę zysków we wszystkich gałęziach przemysłu!

– Pożyczaj pieniądze bez procentu tym, którzy ich potrzebują!

– Wyzwól Włochy, Polskę i Węgry!

– Wyhoduj i przygotuj konia pod siodło!

– Wspieraj sztukę, wykształć nam muzyków i tancerzy!

– Zabroń handlu i, za jednym zamachem, utwórz marynarkę handlową!

– Odkryj prawdę i wrzuć w nasze głowy ziarno rozumu!

– Misja państwa polega na oświecaniu, rozwijaniu, powiększaniu, umacnianiu, uduchowianiu i uświęcaniu duszy narodu!

– Ależ panowie, nieco cierpliwości – odpowie państwo łamiącym się głosem. – Chcę was usatysfakcjonować, ale do tego potrzeba mi kilku podstawowych rzeczy. Mam gotowe projekty dotyczące pięciu czy sześciu podatków – zupełnie nowych i tak łagodnych, że łagodniejszych nie znajdziecie. Zobaczycie, jak to przyjemnie je płacić.

A tu znowu wielki krzyk się podnosi: – Hańba! Hańba! Przecież piękne dzieła zasługują na to, by wykorzystano środki, które się posiada! Szkoda nawet, byś nazywało siebie państwem. Na myśl nam nawet nie przyszło, żeby nakładać nowe podatki, kiedy domagamy się zniesienia starych. Znieś zatem:

– podatek od soli,

– podatek od napojów,

– podatek listowy,

– akcyzę,

– koncesje,

– podatek od darowizn.

Pośród tego zgiełku, gdy kraj już dwa lub trzy razy zmienił rząd, bo ów nie zaspokoił tych wszystkich żądań, chciałbym wykazać, że były one wzajemnie sprzeczne. Dobry Boże, ale na cóż mi ta wiedza? Czy nie mógłbym zachować dla siebie tego przykrego spostrzeżenia?

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji

Sprzedaż książki w Internecie:

www.multibook.pl