Święty Tomasz z Akwinu

Jean Pierre Torrell OP – wybitny znawca myśli św. Tomasza – przedstawia go nie tylko jako jednego z najwybitniejszych teologów Kościoła, lecz także jako przewodnika duchowego. Św. Tomasz nie pozostawił praktycznej „nauki duchowej” jak święci: Jan od Krzyża, Teresa z Avila czy Ignacy Loyola. Natomiast z jego pism wyłania się pewien sposób pojmowania Boga, świata i naszego życia, który można nazwać „duchowością” i właśnie pod tym kątem Jean-Pierre Torrell OP przedstawia jego myśl.

Święty Tomasz z Akwinu w krótkim liście do młodego nowicjusza, brata Jana, udziela mu mądrych, praktycznych rad na temat tego, jak studiować, jak myśleć, a nawet jak żyć. Przekonuje, że każdy może zgłębić i wyjaśnić nawet najwznioślejsze prawdy.

Naszym przewodnikiem w podążaniu śladami Akwinaty jest Kevin Vost, który uczy nas, jak analizować błędy logiczne, rozpoznawać herezje i półprawdy, które nadal zanieczyszczają świat mętnymi ideami. Opracowany przez niego zestaw ćwiczeń pomaga rozwijać intelektualne zasoby, poprawia pamięć i zdolność logicznego rozumowania.

Antysemityzm w dzisiejszej definicji ma  wyraźne pejoratywne zabarwienie i używany jest jako młotek do uderzenia w głowę wszystkich tych, którzy pragną skrytykować niegodne zachowania Żydów. Ta tresura polega na tym, że człowiek tej tresurze poddany, nim skrytykuje postawę Żydów, ugryzie się w język, wiedząc, że jego słowa mogłyby być odebrane jako “antysemickie”, a w domyśle ludobójcze.

Nie było tak jednak  w  czasach życia księdza Hipolita Gayrauda.  Antysemityzm opisywany przez niego był po prostu wyrazem zdrowej troski o dobro Kościoła i narodu, wynikał z uprawnionej obrony przed wrogo nastawionym żywiołem żydowskim, który nawet niespecjalnie ukrywał to swoje nastawienie. I ci, którzy chcieli bronić swojego narodu lub religii przed atakami żydowskimi, sami nazywali siebie antysemitami (tak określał się także wybitny polski pisarz, Teodor Jeske-Choiński) i nie miało to nic wspólnego ze współczesną definicją antysemityzmu.

W dziele pisarskim św. Tomasza miejsce uprzywilejowane zajmują monumentalne wykłady wiary, w tym zwłaszcza Suma Teologii. Ich Autor podejmował jednak także próbę objaśnienia najważniejszych zagadnień chrześcijańskich w wersji o wiele krótszej. Taka właśnie jest praca O wierze.

Tekst budzi zainteresowanie i imponuje. Czytelny jest jego podział na dwie części, odpowiadające dwóm prawdom stanowiącym samo serce wiary chrześcijańskiej: prawdzie o Trójcy Świętej i prawdzie o Wcieleniu. Widoczne jest przy tym staranie Autora o większą prostotę i przejrzystość niż w innych utworach, przeznaczonych dla teologów.

Książka św. Tomasza z Akwinu o uzasadnianiu wiary katolickiej, zachowuje swą aktualność pomimo upływu blisko 750 lat od jej powstania, gdyż w historii Kościoła można spotkać ciągle te same zarzuty i ataki wymierzone w prawdy i dogmaty wiary katolickiej. Jest to tekst apologetyczny, w którym autor przedstawia argumenty na rzecz naszej wiary przeciwko błędnym twierdzeniom muzułmanów, prawosławnych i niekatolików.

Kwestie dyskutowane o mocy Boga ukazują się jako 28. tom Dzieł wszystkich Tomasza z Akwinu. Teksty powstały najprawdopodobniej w latach 1265–1266, w czasie pobytu autora w Rzymie. Św. Tomasz miał wtedy około 40 lat i był już dojrzałym badaczem i doświadczonym pedagogiem.
Obecny tom zawiera pierwsze cztery z  dziesięciu kwestii: O mocy Boga (skupiona wokół Bożej wszechmocy), O mocy rodzenia (związana z pytaniem o zrodzenie Syna Bożego), O stworzeniu  (rozważająca różne aspekty tej podstawowej relacji Boga do świata) oraz O stworzeniu nieuformowanej materii (nawiązująca do filozoficznego rozróżnienia na materię i formę).

Kwestie dyskutowane o mocy Boga (q. 5-10) ukazują się jako 29. tom „Dzieł wszystkich Tomasza z Akwinu”. Teksty powstały najprawdopodobniej w latach 1265-1266 w czasie pobytu autora w Rzymie. Święty Tomasz miał wtedy około 40 lat, był już dojrzałym badaczem i doświadczonym pedagogiem. Forma dzieła wiąże się z jednym z podstawowych sposobów prowadzenia zajęć uniwersyteckich w średniowieczu, jakim była dysputa, a jej wynikiem – tytułowe „kwestie dyskutowane” (quaestiones disputatae).

Tom 42 serii Dzieła wszystkie Tomasza z Akwinu zawiera drugą część komentarza św. Tomasza do słynnej Etyki nikomachejskiej Arystotelesa – tekstu poświęconego m.in. szczęściu, cnotom, jako sposobom dążenia do niego, oraz przyjaźni.

Osobnym niewielkim dziełem zamieszczonym w tym tomie jest Tablica do „Etyki”, która powstała niedługo przed Objaśnieniem „Etyki”. 

Tom 67 serii Dzieła wszystkie Tomasza z Akwinu zawiera komentarze do aż siedmiu listów św. Pawła, tj.: List do Kolosan, Pierwszy i Drugi List do Tesaloniczan, Pierwszy i Drugi List do Tymoteusza, List do Tytusa oraz List do Filemona.

List do Hebrajczyków jest jednym z bardziej zagadkowych pism Nowego Testamentu, gdy chodzi o ustalenie jego autorstwa, adresatów czy daty powstania. Św. Tomasz przyjmuje, podobnie jak wielu innych dawnych autorów, że wyszedł on spod pióra św. Pawła.

Na listy Pawłowe Akwinata patrzy zaś jako na pewną całość. Dostrzega w nich nie tylko zbiór pism okolicznościowych napisanych do rozmaitych adresatów, ale przede wszystkim owoc Bożego natchnienia.