Polityka, publicystyka, idee

Wybór pism o kulturze w dobie kryzysu, wolności, zagrożeniach i szansach mechanizacji, realiach gospodarki socjalistycznej, konfliktach między racjonalizmem a ludzką naturą i tradycją. Ich autor należał do grona najbardziej kontrowersyjnych publicystów polskich XX wieku. Stawiając prowokacyjne pytania i tezy, szedł często na przekór modom intelektualnym i powszechnym opiniom. Tom jego tekstów z okresu PRL ukazuje wiele ówczesnych dylematów, wynikających z natury państwa komunistycznego, ale i zagadnień, które do dyskusji wprowadzał wtedy właśnie Aleksander Bocheński.

Ze Wstępu Autora:

(...) roztaczam wizję wolnego, suwerennego, dobrze zorganizowanego państwa polskiego. Dlaczego najpierw wizja? Po pierwsze dlatego, że wizja jednoczy i uskrzydla. Po drugie, dobrze jest wiedzieć, w jakim kierunku idziemy. Po trzecie, tak mnie uczono: stwórz wizję, jak ma wyglądać twoje dzieło po zakończeniu pracy, nazwij wartości, jakie chcesz w ramach tej wizji zrealizować, sformułuj konkretne cele, a potem dobieraj do tego działania narzędzia, układaj strategie i plany operacyjne.

Ba, powie niejeden, strategii i planów było już tak wiele. Owszem, ale były tworzone z naruszeniem wyżej opisanej kolejności, były niespójne względem wartości, więc nie miały szans na zrealizowanie naszych marzeń i celów.   (…)

Praca jest powołaniem człowieka - praca dla najbliższych, praca przedsiębiorcy, praca zarobkowa, praca społeczna, jakakolwiek praca. Praca, działanie to nadaje człowiekowi sens życia, poczucie bycia potrzebnym i wartościowym. Praca jest pierwotna, bo bez niej najlepsze technologie i akty prawne nic nie spowodują. Dlatego to praca musi mieć priorytet nad kapitałem, nad technologiami i maszynami praca, która jest wolna, radosna, cieszy człowieka, pozwala mu się realizować i angażować w sprawy swojej społeczności bez obawy o egzystencję. Stąd tytuł książki Wyzwolenie pracy.

Wygląda na to, że polska inteligencja, czyli warstwa ludzi wykształconych, żyjących z pracy umysłowej, zbankrutowała. Niekoniecznie finansowo, ale na pewno ideowo. Pod koniec wieku XX zboczyła gdzieś na manowce i powoli przestała się liczyć jako wiodąca grupa społeczna, z której wyłaniają się elity.

Tegoroczne wspomnienie o wielkim dziele narodowym – odzyskaniu niepodległości i postaciach na miarę II Rzeczpospolitej, powinny budzić dumę z bycia Polakiem.Dumę konieczną i dobrą, która nie ulega mirażom fałszywych „wspólnot” i nie boi antypolskiej retoryki.Ale ten czas winien też wzbudzić refleksję – nad genezą państwa, w którym przyszło nam żyć i kondycją ludzi, którzy chcieliby uchodzić za reprezentantów narodu.

Książka ta pomimo, że wydana wiosną tego roku odbiła się już szerokim echem w światowych mediach komentujących kryzys uchodźczy, a w Niemczech sprzedała się w ciągu kilku miesięcy w nakładzie 60 000 egzemplarzy i osiągnęła status bestselleru.

Kilkadziesiąt lat po rewolucji francuskiej z 1789 roku Tocqueville zastanawia się nad przyczynami, dla których wybuchła. Z niezwykłą przenikliwością tropi w niej pozostałości ancien rgime'u, a nawet średniowiecznego feudalizmu. Okazuje się, że wbrew powszechnemu przekonaniu rewolucja przejęła, a nawet wzmocniła te elementy takie jak centralizacja władzy, ubezwłasnowolnienie obywatela itd. Rewolucja niejako odsłoniła organiczną ułomność państwa francuskiego: niedowład tego, co dziś nazwalibyśmy społeczeństwem obywatelskim. 

 Dwie najważniejsze książki Tocqueville`a O demokracji w Ameryce oraz właśnie Dawne rządy a rewolucja uznawane są za kamienie milowe w politologii i socjologii polityki.

W Dawnych rządach... stawia autor tezę, iż dawny porządek został podważony już na długo przed samą rewolucją, a ta jest w gruncie rzeczy ostatnim (często krwawym) aktem agonii dawnego systemu. Dodatkowo uwypukla fakt, iż w gruncie rzeczy zmiany, które w wyniku rewolucji zachodzą zaszły już faktycznie znacznie wcześniej, struktura społeczna zmieniała się od wielu lat. Rewolucja zaś wybucha nie w momencie najgorszego kryzysu ancien regime ale w momencie, gdy sytuacja zaczyna się poprawiać, tyle że poprawia się wolniej niż oczekuje tego społeczeństwo. 

W nadzwyczaj wnikliwej, czasem proroczej („Rosja i Ameryka podzielą w przyszłości świat między siebie”) analizie Tocqueville opisuje naturę amerykańskiej demokracji jako zjawiska dla jego czasów i jego środowiska spornego, ale zarazem determinującego przyszłość. 

Ponerologia - nowa dyscyplina naukowa, która zrodziła się z potrzeby czasu i dzięki osiągnięciom biologii, medycyny i psychologii. Bada ona czynniki etiologiczne i procesy genezy zła niezależnie od ich skali społecznej.

Pomimo okropności, których doświadczył i był świadkiem, w tym utraty większości rodziny, Łobaczewski pozostał odważnym i szlachetnym człowiekiem. W jego pracy, zarówno klinicznej jak i pisanej, jest współczucie, zrozumienie i wyraźna nadzieja dla ludzkości. Widział sytuację na świecie oraz choroby, które nękają ludzkość od tysiącleci. A jednak również widział możliwość lepszej przyszłości. Jego praca Ponerologia Polityczna, jest ucieleśnieniem tej nadziei, jak pokazują następujące słowa kończące książkę. To od nas zależy, czy będziemy pamiętać jego wizję, oraz czy jego dzieło nie zostało ukończone na próżno.

Prof. Andrzej Nowak dokonał résumé różnych szkół i kierunków politycznego myślenia na przestrzeni dziejów. 

Napisana barwnym, literackim językiem, świetnie ilustrowana książka, pełna refleksji nad współczesnością historia od starożytnych myślicieli chińskich i filozofów greckich, przez świętych Augustyna i Tomasza, renesansowych humanistów, zachodnich filozofów baroku i oświecenia, po myślicieli polskich.

Studia łączące perspektywy badawcze literaturoznawstwa z historią idei politycznych, ukazujące różne przejawy polityczności literatury polskiej na przestrzeni ostatnich 250 lat, od czasów konfederacji barskiej do dziś. Zawierają one wszechstronną analizę twórczości i znaczenia autorów - między innymi Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Zygmunta Krasińskiego, Henryka Sienkiewicza, Stefana Żeromskiego, Zbigniewa Herberta - którzy w burzliwych czasach kształtowali polską kulturę i zarazem wpływali na myślenie polityczne Polaków.