Ekonomia wolnorynkowa

Jest to dzieło jednego z najwybitniejszych umysłów europejskich, francuskiego politologa i ekonomisty, Bertranda de Jouvenel. Autora wydanej przed dwoma laty „Redystrybucji”.

W tomie spisano dzieje władzy politycznej – od jej powstania poprzez monarchię, feudalizmy, do  kapitalizmu i faszyzmu sprzed i z czasu II wojny światowej.

Nieco ponad dwie dekady temu gospodarka Nowej Zelandii była w ruinie. Inflacja szalała, krzywa wzrostu gospodarczego ani drgnęła, a nabrzmiewający dług publiczny był kolejne rekordy. Obecnie Nowa Zelandia zajmuje czołowe pozycje w niemal każdym rankingu dotyczącym dobrobytu, wolności osobistej i dobrego zarządzania, wyprzedzając wiele krajów, między innymi Stany Zjednoczone. 

(…) Tymczasem Polska ma wszelkie zasoby, które pozwalają jej stać się bogatym regionem. Mamy więcej inżynierów niż Francja i Niemcy razem wzięte. Jesteśmy jednym z nielicznych krajów świata, gdzie liczba informatyków przewyższa możliwości ich zatrudnienia. Ludzie są pracowici, ambitni i zmotywowani do pracy. W przeciwieństwie do mieszkańców zachodnich krajów Europy, Polacy są ambitni i nie przyzwyczaili się do życia na koszt państwa. Nie liczą na pomoc społeczną, a gdy nie mogą znaleźć pracy w kraju, wtedy szukają jej za granicą. Wyż demograficzny stanu wojennego jest w najbardziej produktywnym okresie swojego życia. Mamy dobre położenie, blisko do rozwiniętych gospodarek, dostęp do morza oraz duże zasoby naturalne.

Dużo mówi się w polityce o budowaniu tak zwanego państwa dobrobytu, tudzież państwa opiekuńczego. Czy na pewno warto iść w tę stronę?

Mamy co do tego poważne i uzasadnione wątpliwości. Budowanie państwa dobrobytu prowadzi bowiem obywateli do zrzucania odpowiedzialności za własny dobrobyt na instytucję państwa, zamiast brania tej odpowiedzialności na siebie. Z historycznej perspektywy dobrobyt społeczny jest tym wyższy, im większa odpowiedzialność jednostki za własne życie.

Ludzie to istoty społeczne. Ich unikalnym mechanizmem przetrwania jest zdolność do współpracy. Najbardziej fundamentalną relacją na rynku jest współpraca, a nie konkurencja. Podstawowa relacja rynkowa to relacja handlowa – wymienianie się dobrami lub usługami na wzajemnie uzgodnionych warunkach.

W książce zatytułowanej Przedsiębiorcze państwo Mariana Mazzucato broni tezy, że państwowa ingerencja jest niezbędnym elementem na drodze do rozwoju gospodarczego.  Przedstawia ona rozumowanie mające wyjaśniać, w jaki sposób centralne planowanie pomaga gospodarce, oraz przedstawia przykłady mające popierać jej teorię. 

Autorzy Mitu Przedsiębiorczego Państwa zwracają uwagę na błędy w etatystycznym rozumowaniu. McCloskey i Mingardi podkreślają, że teoria o konieczności ingerencji państwa w rozwój gospodarczy jest błędna, a przykłady przedstawiane na jej poparcie w rzeczywistości pokazują coś zupełnie innego. Para naukowców rozprawia się z narracją Mazzucato wskazując na jej niespójność z faktami historycznymi i tendencyjny charakter.

Złoto od wieków fascynuje ludzkość jako symbol bogactwa, władzy i stabilności. Choć pozornie to tylko jeden z metali, znaczenie złota w historii świata i rozwoju cywilizacji jest nie do przecenienia. Przez tysiąclecia stanowiło fundament systemów monetarnych, a odwieczne pragnienie jego posiadania napędzało podboje, odkrycia i globalne przemiany gospodarcze.

W książce Tajemna historia złota Dominic Frisby przedstawia dzieje żółtego metalu od jego kosmicznej genezy aż po współczesną rolę w światowym systemie finansowym. Ukazuje, jak ten wyjątkowy kruszec wpływał na decyzje najpotężniejszych władców i kształtował gospodarki państw, a nawet losy całych imperiów.

Krótkie kompendium wiedzy na temat jednego z najważniejszych ekonomistów i myślicieli XX wieku. W prosty i przystępny sposób autor opowiada o najważniejszych poglądach i ideach Misesa: ludzkim działaniu, ekonomii jako nauce, logice ludzkiego postępowania, przedsiębiorczości, socjalizmie, konkurencji, cyklach koniunkturalnych. 

Przełomowy esej Hayeka, który ukazał się drukiem po raz pierwszy w 1976 roku, podczas ataku inflacji w USA. Hayek dostrzegł, że kluczowe jest wykorzystanie sił konkurencji na rynkach walutowych, nie tylko między krajami, ale także w ich obrębie.

Wszyscy ludzie powinni mieć swobodę korzystania z dowolnej waluty, którą sami wybiorą, nawet jeśli oznacza to odrzucenie preferowanej waluty krajowej. Zapewnia to kontrolę nad inflacją, pozwalając obywatelom na utrzymanie aktywów denominowanych w dowolnej jednostce.

Niewielu dzisiejszych ekonomistów jest zaznajomionych z systemami monetarnymi pozbawionymi banku centralnego funkcjonującymi w przeszłości. W swej ignorancji są przekonani, że systemy takie nie mogły działać prawidłowo. Nie powinno zatem zaskakiwać to, że mało który z nich poważnie traktuje możliwość, by takie alternatywy mogły zapewnić większą stabilność systemu monetarnego, niż robi to Fed i pozostałe banki centralne.

Hans Her­mann Hoppe, to jeden z naj­wy­bit­niej­szych współ­cze­snych przed­sta­wi­cieli liber­ta­ria­ni­zmu oraz Austriac­kiej Szkoły Eko­no­micz­nej, a zara­zem naj­wy­bit­niej­szy uczeń jed­nego z lide­rów ASE, Mur­raya N. Roth­barda. Eko­no­mia i etyka wła­sno­ści pry­wat­nej, to druga już – po Demo­kra­cja, bóg który zawiódł — pozy­cja tego autora wydana przez Fijorr Publi­shing. W Eko­no­mii i etyce…prze­szedł samego sie­bie. Roz­pra­wia się z socjal­de­mo­kra­cją, inter­wen­cjo­ni­zmem, pań­stwem opie­kuń­czym i teo­riami eko­no­mii dobro­bytu, wyka­zu­jąc ich miał­kość inte­lek­tu­alną, żeby nie powie­dzieć uto­pię, a nawet fałsz. Pra­wie 450 stron inte­lek­tu­al­nej rozkoszy!

Skąd przeciętny człowiek ma wiedzieć, czym jest inflacja i jak groźne jest to zjawisko. A jest ono groźne. Ludwig von Mises uważał inflację za przyczynę większości wojen. Gdyby prześledzić historię ludzkości, większość dziejowych przełomów, wojen i katastrof miała miejsce w momentach nasilenia się inflacji. Inflacja wywoływała wojny. Wojny wywoływały przemoc. Każdy taki kryzys to cofnięcie się w rozwoju o jedno, czasem o dwa pokolenia.