Historia powszechna

To dzieło brytyjskiego historyka Paula Johnsona (ur. 1928) jest tyleż monumentalne co „osobiste”, jak stwierdza sam autor. Johnson, konserwatysta, katolik i skandalista obyczajowy, autor licznych książek z dziedziny historii, napisał tę opowieść o losach narodu żydowskiego niejako z potrzeby serca i z życzliwością wykraczającą poza suchy warsztat historyka. Nie miały to również być zwykłe dzieje określonej populacji, lecz poszukiwanie odpowiedzi na pytania niemal metafizyczne: co kryje się za wolą przetrwania Żydów, jakie przesłanie niesie kilka tysięcy lat ich istnienia, najpierw w swoim kraju, potem w rozproszeniu po świecie, wreszcie znów „u siebie”?

W kolejnym tomie Historii Chrześcijaństwa autor opisuje niszczące skutki ideologii XVII i XVIII wieku podbijających Europę i wypierających z niej chrześcijaństwo. Po Wielkiej Brytanii to Francja przyjmuje rolę głównego prześladowcy i wroga Kościoła katolickiego.

Chrystianizacja i ewangelizacja Ameryki Łacińskiej borykała się z wieloma wyzwaniami i trudnościami natury polityczno-organizacyjnej oraz społeczno-religijnej. Stosunkowo szybko uporano się z ustanowieniem struktur kościelnych, dokonano stosownych podziałów administracyjnych i mianowano biskupów. Powstawały parafie, doktryny, redukcje misyjne, zakładano klasztory, zwoływano synody, zaczęto prowadzić prężną działalność duszpasterską oraz misyjno-ewangelizacyjną. 

 W Historii Anglików Johnson podkreśla „wyspiarski” charakter tego narodu w sensie szerszym niż tylko geograficzny.  Jest to przede wszystkim historia dwóch tysięcy lat relacji Wysp z kontynentami, głównie z europejskim; opowieść zaczyna się od kolonizacji kraju przez Rzymian, a kończy na wydarzeniach ostatniej dekady XX wieku.

Dlaczego na kłamstwa Chińczycy mają zwrot „mowa demonów”? Dlaczego „pytać o kotły” oznacza aspirować do mistrzostwa lub przywództwa? Dlaczego mężczyzna kojarzący małżeństwa nazywa się „starcem pod księżycem”? Poznaj fascynujące opowieści przyniesione ze świata odległego w czasie i przestrzeni. 

Po raz pierwszy w Polsce ukazuje się drukiem Biała Armia generała Antona Denikina – legendarnego przywódcy ruchu białych w Rosji ogarniętej bolszewicką rewolucją. Biała Armia to nie tylko bezcenne źródło historyczne, ale także niezwykła epicka opowieść o heroicznych walkach rosyjskich ochotników, którzy w siarczystym mrozie stawiali czoła kilkukrotnie większym siłom bolszewickim. Prezentowana książka to tłumaczenie wersji emigracyjnej, wydanej w Londynie i przez samego autora dostosowanej do potrzeb zagranicznego czytelnika.

W książce tej wybitny znawca dawnej i współczesnej Rosji prof. Andrzej Nowak odsłania źródła rosyjskiej mentalności cofając się aż do czasów powstania państwa polskiego i Rusi Kijowskiej, kiedy Moskwa była zarośniętym trawą i lasem skrawkiem ziemi w dziczy, prowadząc czytelnika do czasów nam współczesnych. Tłumaczy, że Ruś to nie Rosja, a dziedzictwo tamtej historycznej krainy nie ma nic wspólnego ze współczesną Moskwą. Dopiero w XV w. zaczęto na dworach w Krakowie i Wilnie postrzegać Moskwę jako zagrożenie militarne, kiedy dla uzasadnienia swoich wojen przeciwko Polsce carowie zaczęli używać argumentów, które słyszymy również dziś – rzekoma obrona mniejszości prawosławnej i zjednoczenie wszystkich Rusinów pod jednym berłem.

Zaskakująca historia amerykańskiego altruizmu, który pozwolił ocalić nie tylko miliony Rosjan, Ukraińców, Żydów, Tatarów i Baszkirów, lecz prawdopodobnie również i bolszewickie rządy.

Wiosną 1921 roku w sowieckiej Rosji wybuchła przerażająca klęska głodu. Państwo bolszewickie działało tak źle, że milionom ludzi groziła zagłada. Aby uratować komunistyczny reżim, Włodzimierz Lenin musiał zwrócić się o pomoc do śmiertelnego wroga – kapitalistycznego Zachodu. Na apel odpowiedziały Stany Zjednoczone, a do Rosji przybyła grupa amerykańskich zapaleńców, którzy w krótkim czasie zorganizowali jedną z największych akcji pomocowych w dziejach świata. O tych wydarzeniach nigdy nie pisano w sowieckich podręcznikach historii, a ten wstydliwy dla ZSRR epizod szybko wymazano też z ludzkiej pamięci.

Inwazja komunistycznej Korei Północnej na Koreę Południową w czerwcu 1950 roku rozpoczęła jedną z najkrwawszych odsłon powojennej historii świata. Konflikt skutkował poważnymi zmianami geopolitycznymi: podziałem na dwa państwa koreańskie, zwiększeniem roli Stanów Zjednoczonych jako lidera krajów zachodnich, ale równocześnie wzrostem napięć zimnowojennych relacji, grożącym starciem nuklearnym. 

Trzy lata działań na lądzie, na ziemi i w powietrzu okazały się preludium do wyniszczającej wojny w Wietnamie, w której Amerykanie popełnili zaskakująco podobne błędy…

Po trylogii Świat Chrystusa doczekaliśmy się dopełnienia serii poprzez opowieść o działalności pierwszych siewców naszej wiary – Apostołów.

Zgodnie z poleceniem Zbawiciela rozeszli się oni po Jego śmierci po krańce Ziemi. Tak też prowadzi nas Autor; od dalekich Chin po Galię i Irlandię, koncentrując się rzecz jasna na starożytnym Rzymie. Apostołowie nauczali w trudnych warunkach, narażeni na wielkie niebezpieczeństwa, nieraz przeganiani, nieraz nawet więzieni albo zgoła uśmiercani. Ale zasiane ziarno szybko kiełkowało, wschodziło i wiara chrześcijańska rosła coraz bujniej, nieustannie przybywało wspólnot pierwszych wyznawców.

Nauczanie Jezusowe miało też zupełnie inny stosunek do ówczesnej organizacji społeczeństwa, w tym było mocno krytyczne wobec coraz bardziej rozwiązłych obyczajów, nie uznawało niewolnictwa, głosiło godność każdego człowieka jako dziecka Bożego. Dzieło prof. Roszkowskiego uzmysławia, jak ciężkie zadanie mieli Apostołowie, nawracając pogan.

Historię budzących grozę wikingów znamy głównie z relacji przerażonych ich agresją średniowiecznych kronikarzy anglosaskich i frankijskich. Neil Price podjął próbę opisania społeczności skandynawskiej niejako od wewnątrz, chcąc zrozumieć ich motywacje, a także ich świat i duchowość. Wiele uwagi poświęcił szczególnie źródłom niepisanym – odkryciom archeologicznym i informacjom uzyskanym dzięki nowoczesnym technologiom, w tym przede wszystkim badaniom DNA.

Autor przedstawia koncepcje polityki cara Piotra wobec Polski i początek ich realizacji. Analizuje, jak tworzyły się polityczne pryncypia i metody, którymi posługiwała się Rosja w dziele podporządkowania Rzeczypospolitej w ciągu wieku XVIII. Kwestie te starano się ukazać na szerszym tle, by przedstawić miejsce Rzeczypospolitej w ogólnej polityce Rosji, uwzględniając także aspekt militarny - ważki zwłaszcza w latach konfliktu ze Szwecją Karola XII (wielkiej wojny północnej). Dlatego podstawę badań stanowią źródła rosyjskie.