Historia świata do końca XIX wieku

Rycerze Chrystusa. Zakony rycerskie i ich wojny to fascynująca i wnikliwa opowieść o zakonach rycerskich, które na trwałe zapisały się w historii średniowiecznej Europy i świata chrześcijańskiego. Książka ukazuje dzieje takich wspólnot jak templariusze, joannici (zakon maltański), krzyżacy czy rycerze Grobu Bożego, łączących ideał życia zakonnego z powołaniem wojownika w obronie wiary.

W pełnej i przystępnej syntezie Anne Bernet, specjalistka od historii Kościoła w starożytności, odtwarza starcie między Ewangelią a światem opartym w całości na sile:

„Bez względu na to, czy wyznajemy wiarę, która była ich motorem działania, musimy przyznać, że ta garstka bezbronnych ludzi, często przerażonych, co się rozumie samo przez się, którzy mimo wszystko się nie ugięli, zaledwie w ciągu trzech stuleci odniosła zwycięstwo nie tyle nad Rzymem, co nad pewną koncepcją człowieka i świata, wyjątkowo okrutną i bezlitosną. Wszyscy jesteśmy ich dłużnikami. (…) Opór stawiany przez męczenników w końcu zmusił prześladowców do poddania się. Kaci szybciej zmęczyli się zabijaniem niż ich ofiary umieraniem.

W licznych wypowiedziach uczonych dotyczących wypraw krzyżowych tekst Gesta Francorum, anonimowy opis pierwszej krucjaty, nie zawsze bywał wystarczająco doceniany. Nie zmienia to faktu, że najcenniejszym dla badacza dokumentem jest zawsze źródło, tym bardziej cenne, gdy pochodzi z czasu, kiedy dane wydarzenia miały miejsce, a takim właśnie pozostaje wspomniany opis.

Francuski historyk Georges Duby (1919–1996) poszukuje w tym tomie społecznych (religijnych, obyczajowych, politycznych) uwarunkowań twórczości artystycznej.

Książka jest podzielona na trzy części: Klasztor, Katedra i Pałac. Tytułowe „czasy katedr” przypadają na środkowy okres również tytułowych, umownych lat 980–1420, okres rozkwitu feudalizmu, gdy władzę królewską zdominowała warstwa feudałów i to oni stali się sponsorami budowy katedr, tego niezwykłego fenomenu średniowiecza. Katedry są symbolem przejścia od klasztoru, miejsca prywatnej wiary, przez religijny monumentalizm z powrotem do sztuki prywatnej, na dwór już nie feudała, lecz znów władcy – sztuki zarazem znacznie zsekularyzowanej.

Książka ta, podwójnie rewolucyjna – zarówno ze względu na treść, jak i tytuł – stanowi niezwykle dobrze udokumentowany akt oskarżenia, zaskakująco nowoczesny, przeciwko dyktatorskiej polityce prowadzonej przez członków Konwentu i Robespierre’a we Francji w latach 1793 i 1794. Polityka ta doprowadziła między innymi do eksterminacji Wandejczyków – zarówno „Niebieskich”, jak i „Białych”, szczególnie kobiet i dzieci.

W książce Wyprawy krzyżowe Grzegorza Kucharczyka historia ożywa na nowo. Autor ukazuje krucjaty jako wielkie „zbrojne pielgrzymki”, w których spotkały się bohaterstwo rycerzy, gorliwość zakonników i niezłomna wiara zwykłych ludzi. Obala mity i czarną legendę narosłą wokół krucjat, przywracając im właściwe miejsce w historii chrześcijaństwa i Europy.

Czytelnik znajdzie tu barwną opowieść o bitwach, zamkach i bohaterach, takich jak Godfryd z Bouillon, św. Bernard z Clairvaux czy Ryszard Lwie Serce. Dzięki bogatym ilustracjom Dariusza Sapkowskiego książka staje się nie tylko źródłem wiedzy, lecz także fascynującą podróżą w średniowieczny świat rycerzy, papieży i pielgrzymów.

Czy niewolnictwo sprzeciwiało się sprawiedliwości, czy pozostawało z nią w zgodzie? Czy zatem można było zostać niewolnikiem według prawa i czy było ono sprawiedliwe? Innymi słowy pytając, czy istniały prawne i sprawiedliwe tytuły niewolnictwa? Kiedy mogły być sprzeczne ze sprawiedliwością i prawem? Jeśli zaś były, to jak odnosił się do nich Kościół katolicki i jego teologowie? 

Drugie, poprawione i uzupełnione wydanie książki, która ze względu na swój charakter oraz wykorzystany obszerny, trudno dostępny oraz zróżnicowany materiał źródłowy, pochodzący z kilkudziesięciu archiwów, a także kolekcji rękopisów z kilku krajów, jest niezastąpioną monografią tytułowej problematyki.

Historia wojen Greków z Persami spisana w V w. p.n.e. przez Herodota, greckiego historyka z Halikarnasu w Azji Mniejszej. Dzieło Herodota wyróżnia bogactwo informacji etnograficznych i geograficznych zebranych podczas licznych podróży autora. Zawiera również początki krytyki historycznej i przekonanie o istnieniu w świecie ładu moralnego.

Herodota uważa się za ojca europejskiej historiografii, a Dzieje za pierwszą próbę dziennikarskiego spojrzenia na świat i ludzi.

Klasyczna i obowiązkowa lektura każdego, kto interesuje się historią.

Autor przedstawia koncepcje polityki cara Piotra wobec Polski i początek ich realizacji. Analizuje, jak tworzyły się polityczne pryncypia i metody, którymi posługiwała się Rosja w dziele podporządkowania Rzeczypospolitej w ciągu wieku XVIII. Kwestie te starano się ukazać na szerszym tle, by przedstawić miejsce Rzeczypospolitej w ogólnej polityce Rosji, uwzględniając także aspekt militarny - ważki zwłaszcza w latach konfliktu ze Szwecją Karola XII (wielkiej wojny północnej). Dlatego podstawę badań stanowią źródła rosyjskie.

W roku 1793 lud Wandei i Bretanii powstał przeciwko rewolucyjnej opresji w obronie religii i monarchii. Opiewając bohaterstwo bretońskich Szuanów Jacek Kowalski wykorzystał swoje kompetencje historyka, historyka sztuki, poety i pieśniarza, tworząc historyczną gawędę, która jest zarazem antologią tekstów i obrazów, uzupełnioną o autentyczne pieśni wandejskie i bretońskie. Do książki dołączony jest śpiewnik z tekstami i akordami gitarowymi oraz płyta z polskim wykonaniem najbardziej znanych pieśni szuanów i powstańców wandejskich.

Książka Jacquesa Heersa jest adresowana do wszystkich, którzy chcą spojrzeć na historię bez okularów nakładanych przez egocentrycznych iluzjonistów czy ideologicznych oszustów. Jest doskonałą odtrutką na różne odmiany, grasującej także u nas w trzeciej dekadzie XXI wieku, „historii ludowej”. Dla jej autorów średniowiecze jest cause célèbre wieków „wyzysku i cierpień pańszczyźnianego chłopa”, a zarazem okresem pławienia się w luksusach, mniej lub bardziej okrutnych ekstrawagancji panów feudalnych.

Z recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Grzegorza Kucharczyka (IH PAN)