Biografie, wspomnienia

Dziedzictwo to składająca się z trzech części saga rodzinna Kossaków.

W części III Zofia Kossak i Zygmunt Szatkowski opisują pięć miesięcy przygotowań do Powstania Styczniowego oraz jego wybuch i przebieg w różnych rejonach kraju. Ostatni rozdział sagi wieńczy przejmująca scena pożegnania arcybiskup Szczęsnego Felińskiego, który po procesji Bożego Ciała w 1863 roku, poprowadzonej ulicami Warszawy wbrew woli carskiej władzy, został zmuszony do opuszczenia stolicy i udania się do Petersburga. Wśród tłumnie zgromadzonej pod pałacem arcybiskupim inteligencji warszawskiej stali Juliuszowie Kossakowie z synami.

„Panuje powszechne przekonanie, że francuskich filozofów osiemnastowiecznych popychała do działania wielka troska o bliźnich – zarówno współziomków, jak i braci-ludzi bez względu na ich narodowość. Ten stan ducha i umysłu, przysparzający im chwały, doskonale współgrał z ideałami tolerancji, równości i wolności, które z uporem umieli promować i uświetniać, co również wobec nich budzi podziw. Właśnie w takim świetle zazwyczaj ukazują ich podręczniki na wszystkich poziomach nauczania, tematy maturalne, retoryka socjo-polityczna i wszystko, co we Francji sprzyja kształtowaniu opinii społecznej.

Miłość aż po grób – opowieść o niezwykłych losach Krzysztofa Grabowskiego, którego fascynacja morzem zapoczątkowana w dzieciństwie, doprowadziła w wieku dorosłym do osiągnięcia historycznego wyczynu żeglarskiego - pierwszego samotnego rejsu Polaka przez Atlantyk, ale też do przedwczesnej śmierci w owianych złą sławą wodach Trójkąta Bermudzkiego.

Hiszpanię gen. Francisco Franco często opisuje się jako "Faszystowską". Celem autora było wykazanie, że w rzeczywistości był to łabędzi śpiew hiszpańskiej katolickiej Kontrreformacji i kultury barokowej. Była to wizja państwa skierowana przeciwko liberalizmowi, socjalizmowi i marksizmowi.

Agaton Giller to polski dziennikarz i pisarz, konspirator i działacz, który życie poświęcił walce o wolność i niepodległość. Doświadczył wielu aresztowań i zsyłki na Syberię.

Rządy Katarzyny II były niezwykle surowe, pod jej panowaniem Rosja rosła w siłę, a buntowników wysyłano na Syberię. Do kontrowersyjnego wizerunku władczyni przyczyniły się także rozwiązły tryb życia, despotyczny charakter oraz agresywna polityka.

Historycy przyzwyczaili nas do tego, aby postrzegać dzieje świata przez pryzmat działań politycznych i militarnych. Traktaty i bitwy, umowy i rywalizacje ideologiczne, działania wywiadów i wojsk, postacie rządzących, polityków i ideologów – taka treść wypełnia większość książek opisujących dzieje najnowsze. Czasem znajdziemy dodatkowe uwagi o kwestiach gospodarczych – przemyśle, handlu, wojnach celnych czy pozyskiwaniu nowych rynków zbytu – jednak w centrum historii zdają się zawsze znajdować politycy, tak jakby to oni byli siłą decydującą o rozwoju świata i kierunku, jaki ten rozwój przybierze.

Wojenne dziedzictwo to opowieść o losach rodziny Pawlikowskich, począwszy od początków XX wieku, po lata 60. Poświęcona jest pamięci ojca autorki, Bolesława Pawlikowskiego (1901–1987), pseudonim „Ostroga”, obrońcy Polski w 1920 roku, przodownika Policji Państwowej w Kłobucku, komendanta Podobwodu Kłobuckiego Armii Krajowej w latach 1943–1944, komendanta Obwodu Armii Krajowej Kłobuck-Krzepice. Był więźniem niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Podczas ewakuacji obozu w 1945 roku uciekł z transportu więźniów. Po wojnie aresztowany przez UB, w 1949 roku uwolniony, następnie na własny wniosek zrehabilitowany przez W. Gomułkę.

Lech Kowalski opisuje działania komunistycznych służb specjalnych przeciwko założycielowi ruchu oazowego w latach 1982-1987, zakończonymi najprawdopodobniej jego fizyczną likwidacją.

Ksiądz Eugeniusz Dąbrowski był jednym z najważniejszych biblistów polskich drugiej połowy XX wieku. Jego działalność naukowo-badawcza i naukowo-popularyzatorska poparta licznymi publikacjami, a przede wszystkim przekładami Nowego Testamentu, sprawiła, że był postacią powszechnie znaną, a z jego dorobku przez wiele lat korzystano w seminariach duchownych, na KUL-u i ATK-u.

Raoul Wallenberg pochodził ze znanej szwedzkiej bankierskiej rodziny. Ukończył architekturę w USA. Jako sekretarz Poselstwa Królestwa Szwecji w Budapeszcie w latcach 1944-45 uratował życie tysiącom Żydów, udzielając im dyplomatycznej opieki. Po wkroczeniu Armii Czerwonej do Budapesztu Wallenberg został aresztowany przez NKWD i wywieziony do Rosji. Mimo wielu dyplomatycznych interwencji kolejnych szwedzkich rządów, niestety mało zdecydowanych i nieskutecznych, nie udało się go odnaleźć.

Rzadko czytelnik może spotkać się z żywą historią. Ta książka to jeden z fragmentów, który nie może zostać zapomniany. Skorzystajmy z okazji, by zajrzeć w miejsca do tej pory dla nas niedostępne.

Tomasz Sakiewicz, red, naczelny "Gazety Polskiej"