ARCANA

Wojciech Wencel (ur. 1972) od debiutanckiego tomu Wiersze (1995) podąża własną drogą. Młodszy od generacji „BruLionu”, manifestacyjnie odrzucił dominujący w ostatniej dekadzie XX wieku model poezji egocentrycznej, opartej na kolokwializmach. Krytyka połączyła jego twórczość z neoklasycyzmem, wskazując na jej silne zakorzenienie w tradycji kultury europejskiej, problematykę metafizyczną, wyrafinowanie formalne, powagę i muzyczność.

Paradiso, w zamyśle poemat, jest moim opus vitae. To pielgrzymka do źródeł wielkiej sztuki chrześcijańskiej, a jednocześnie mały traktat teologiczny i zapis osobistej historii zbawienia. Pracę nad tekstem zacząłem 16 lutego 2025 roku przy grobie Dantego w Rawennie, skończyłem 16 lutego 2026 roku ad Sanctum Maternum.

Wojciech Wencel

Nowy zbiór poezji Wojciecha Wencla.

Tom Pielgrzym przed bramą charakteryzuje ten coraz rzadszy i tym cenniejszy, chociaż trudny dzisiaj w odbiorze dla nas wychowanych w kulturze nieufności, podejrzeń i sceptycyzmu, wymiar patriotyczny. Nie bogoojczyźniany, nie frazesowy, operujący wytartymi słowami i liczmanami, ale żywy, krytyczny, nastawiony na dialog z ludźmi inaczej myślącymi, zarazem daleki od wyrzekania się własnych poglądów i widzenia świata.

Wspomnienia Wojciecha Starzyńskiego, pochodzącego z Kresów lekarza weterynarii, działacza niepodległościowego, współtwórcy polskiego szkolnictwa niepublicznego. 

Sylwia z Gibalaka to najnowszy zbiór opowiadań Wojciecha Chmielewskiego.

Fabuły zamieszczonych w nim 26 utworów toczą się w Warszawie, rozdartej pomiędzy przeszłością i współczesnością, stanowiącej palimpsest nawarstwiających się czasów i miejsc.

W momencie upadku Rzeczypospolita była państwem wspierającym się na idei republikanizmu, powszechnie uznawanego za ustrój w sposób najdoskonalszy gwarantujący respektowanie tego, co dla człowieka najcenniejszego, czyli wolności. Republikańska Rzeczypospolita, a w konsekwencji i naród polityczny, został podzielony pomiędzy państwa monarchii absolutnej i despotycznej, przez państwa mające za nic wolność obywatelską.

Praca napisana porywającym stylem, łączy w sobie klarowność narracji z warsztatową ścisłością. Ta książka jest niewątpliwie ważnym wydarzeniem dla polskiej refleksji nad Rzeczpospolitą i jej upadkiem.

"Nie obełgiwał siebie ani sumienia swego nie roztrząsał, ani nagród nie potrzebował Wielki Fryderyk. Czyż nie było rozkoszą napisać do braciszka po wciągnięciu Marii Teresy na własne podwórko: Teraz, mój drogi bracie, skończyliśmy z najpoważniejszą rzeczą. Połączy się trzy wyznania: greckie, katolickie i kalwińskie, spożyjemy bowiem jedną hostię - Polskę, i jeżeli nie zbawi to naszych dusz, to z pewnością będzie z wielką korzyścią dla naszych państw."

Powieść o naszej najnowszej historii, o PRL jako rodzaju zemsty bolszewików za rok 1920, o niszczeniu narodowych elit przez komunistów. Ale to także książka uniwersalna: o szlachetności, o wielkiej miłości ojca do syna i syna do ojca, o miłości tragicznej i ponadczasowej. Miłości, która każe pokoleniom przekazywać i chronić wartości i dzięki tym wartościom trwać. To również powieść religijna: o poszukiwaniu Boga w czasie marnym.

Tryhubowa Wiesława Helaka to książka, od której nie można się oderwać. Pulsująca emocjami, osobista opowieść o bliskich autora: rodzicach, oglądanych raz z perspektywy dziecka, raz — dorosłego mężczyzny, o pokoleniu dziadków i ich świecie, nieznanym i fascynującym: kresowym, jak chętnie powtarzają krytycy, i dramatycznie wszczepionym w okaleczone granice powojennej Polski. Książka o dojrzewaniu, o miłości, przyjaźni i samotności. O tęsknocie za ideałem i sile tworzenia.

Wiesław Helak opowiada o Polsce, której nie było, która istniała jedynie w pamięci i w snach naszych przodków, a której bronili przed rosyjską, a później sowiecką przemocą, przed terrorem germanizacji, ale i wynarodowieniem, do czego zachęcał trzeci z zaborców - austriacki, może najbardziej podstępny. Opowiada o determinacji i heroizmie tych, o których Zygmunt Krasiński przedwcześnie, ale jednak proroczo napisał, że zniknęli z powierzchni ziemi i wielkie milczenie jest po nich. Otóż, Helak to milczenie przerywa. Nieprzypadkowo sytuując fabułę swej powieści u stóp Okopów Świętej Trójcy. W trakcie lektury Nad Zbruczem nie natrafimy na choćby jeden fałszywy ton. 

Ta powieść, w której prawdziwe jest każde słowo, każda litera rozrywa serce, a sceny mordu rodziny głównego bohatera Lwowskiej nocy nie śmiałbym porównać do żadnej innej w literaturze polskiej. Ostrzegam: lektura jest bolesna. I obowiązkowa.

Krzysztof Masłoń