Wiesław Helak - Tryhubowa

Tryhubowa Wiesława Helaka to książka, od której nie można się oderwać. Pulsująca emocjami, osobista opowieść o bliskich autora: rodzicach, oglądanych raz z perspektywy dziecka, raz — dorosłego mężczyzny, o pokoleniu dziadków i ich świecie, nieznanym i fascynującym: kresowym, jak chętnie powtarzają krytycy, i dramatycznie wszczepionym w okaleczone granice powojennej Polski. Książka o dojrzewaniu, o miłości, przyjaźni i samotności. O tęsknocie za ideałem i sile tworzenia.

Opowieść o spełnionych i niespełnionych marzeniach. Książka o budowaniu domu, który wyrasta ze wspomnień i potrzeby niezależności, a staje się areną walki z czasem i nieubłaganą śmiercią; pustelnią (z wyboru czy z konieczności?), a także miejscem przyjaźni ze zwierzętami, obdarzonymi nadprzyrodzonym instynktem rozpoznawania dobrego człowieka.

Lektura obowiązkowa dla dorosłych. Dla rodziców — przestroga przed zawłaszczaniem życia ich dzieci. Dla ludzi, których nęka poczucie niedorastania do wymarzonego przez ojca lub matkę ideału, i dla tych, którzy niepostrzeżenie stają się opiekunami swoich rodziców. Tę powieść powinien znać każdy, kto w obliczu straty (śmierci, rozstania, rezygnacji) albo niepowodzenia daremnie szuka odpowiedzi na pytanie: „Dlaczego mi to zrobiłeś, Panie”? Bez dydaktyzmu i taniego prozelityzmu Helak ukazuje jedną z najważniejszych prawd chrześcijaństwa: to, że nieuniknioną konsekwencją pójścia za Chrystusem jest również doświadczenie Jego krzyża. Literatura o tym zwykle milczy lub pokazuje coś wręcz przeciwnego.

prof. Olga Płaszczewska

Fragmenty książki: 

- Obudź się. Słyszysz?

Usiadł na łóżku natychmiast i zaczął się ubierać, jak żołnierz nawykły do alarmów. Dzwonek brzęczał nieprzerwanie, wreszcie ucichł, bo mężczyzna pociągnął zamek zasuwy i otworzył drzwi. W mdłym świetle korytarza stał listonosz. Wyjął z torby świstek papieru i podał go przez próg. 

- Telegram – powiedział oschłym głosem, zdenerwowany oczekiwaniem. 

Mężczyzna podpisał się kopiowym ołówkiem we wskazanym miejscu i zamknął drzwi. Zapalił światło. Kobieta podbiegła do niego i stała w koszuli nocnej, patrząc na telegram z lękiem, w napiętym milczeniu. Otworzył złożony na pół papier i odczytał powoli sylabizując. 

- Ojciec bardzo chory. Stop. Przyjeżdżaj synu. Matka. Stop. Maria… - opuścił powoli rękę z telegramem, popatrzył bezradnie na żonę i odruchowo przejechał dłonią po bujnych włosach zaczesanych do góry. W tym czasie chłopczyk również się przebudził i przybiegł do przedpokoju, trzęsąc się z zimna. Stał między dorosłymi z uniesioną do góry głową, przyglądając się z natężoną uwagą rodzicom, jakby chciał odczytać z ich twarzy, co się stało. Po chwili, wyczuwając ich niepokój, wziął matkę za rękę i pociągnął lekko. Przytuliła go i powiedziała do męża, już opanowana i gotowa do działania. 

- Pojadę zaraz, bo następny pociąg będzie w nocy. 

I natychmiast wzięła się do pakowania. (…)

- Musisz go wziąć ze sobą. Sam tu nie zostanie – powiedział z niechęcią i znowu pogrążył się w monotonnym kiwaniu. Wtedy matka wzięła syka do łazienki, umyła mu twarz i ubrała go. Byli gotowi do drogi. Uklękła z dzieckiem przed małym obrazkiem wiszącym na ścianie. Ona przeżegnała się i już miała rozpocząć modlitwę, gdy nagle wstała i zbliżyła się do męża. Ujęła go pod ramię i podprowadziła do obrazka, aby razem z nimi ukląkł i modlił się. On bez oporu dał się prowadzić, jakby czekał właśnie na to. 

- Pomódlmy się za zdrowie twego ojca i za to, abyśmy dobrą mieli drogę. Wysłuchaj nas Matko Boska, któraś była z nami na Syberii…

* * * 

- Śmieszni są artyści, bo im się wydaje, że coś od nich zależy… a przecież tylko służą za pieniądze. A ty chcesz opowiedzieć prawdziwą historię życia… Myślisz, że oni ci na to pozwolą? Otóż żaden z tych, co robią te filmy, nie opowiada prawdy. Ojciec mówi o nich, sprzedawczyki, co naród ogłupiają, jak w tym filmie o tym człowieku, co uciekał, więc go zabili na śmietniku historii. Mój tata przyjechał ze Lwowa i widział, jak zachowywali się ci, co teraz tu rządzą… co siedzą w teatrach, wydają książki i robią swoje kłamliwe filmy. Widział ich tam, wtedy, jak byli Sowieci, a teraz tu udają Polaków. Komuniści dają im pieniądze, a oni je biorą i robią to, co tamci każą… To jak oni mogliby pozwolić na to, żebyś ty mówił prawdę? Mój tata prosił mnie, żebym ci to wszystko powiedziała, bo on kocha cię tak samo jak mnie, więc zapamiętałam to dokładnie, żeby ci powtórzyć i ratować cię… A w ogóle, Stasiu, artyści są jak dzieci, myślą w swoim zadufaniu, że sztuką zmieniają świat, a to tylko ułuda, iluzja… Światem przecież rządzi Bóg, a oni stawiają się w swojej pysze nad Nim i nazywają się twórcami. A cóż oni tworzą takiego, czego nie wiedziałby Stwórca? Och Stasiu, ciężko mi to wszystko mówić do ciebie, bo wiem że wrażliwy jesteś i prostolinijny, i dumny, więc nie ugniesz się przed nimi. Ty nie pasujesz do nich, a oni nie dadzą ci zrobić nic prawdziwego, bo żyją kłamstwem i są jak niewolnicy, a ty przecież kochasz wolność i Boga.

Skończyła tę całą przemowę, jakby mówiła to jednym tchem, szybko, żeby myśli nie uciekły, i nagle po twarzy pociekły jej łzy. Gdzieś w głębi przestraszyła się, że go uraziła, że na pewno nie dobrała odpowiednich słów i że on odwróci się od niej. Stał i poruszał machinalnie zerwaną wcześniej kiścią czeremchy i wtedy odczuł mocno, że nie mógłby już żyć bez tej dziewczyny.