Historia Polski

W niniejszej monografii Autorka szuka przyczyn waśni kresowych, które często przeobrażały się w ludobójstwo. Aby na nie wskazać, odwołuje się do teorii konfliktów społecznych, teorii cywilizacji Feliksa Konecznego oraz teorii podłoża historycznego Ludwika Krzywickiego i Kazimierza Dobrowolskiego. Książka łączy w sobie wyniki badań z zakresu socjologii, nauk politycznych, stosunków międzynarodowych i historii. Wpisuje się zatem w nurt cenionych współcześnie badań interdyscyplinarnych.

Na prezentowany tom składa się 18 tekstów opisujących różne aspekty wydarzeń na Górnym Śląsku w roku 1919. Oprócz artykułów przeglądowych, próbujących dokonać syntezy sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej w regionie zamieszczono też studia przypadku, ukazujące wydarzenia w perspektywie lokalnej oraz w odniesieniu do wybranych problemów (szkolnictwo, sprawy kościelne, funkcjonowanie granicy i in.).

Opowieść o niezwykle barwnych dziejach Kresów Ukrainnych dawnej Rzeczypospolitej. Nie tylko tej Obojga Narodów, bo opowieść doprowadzona została do czasu ich zagłady w dotychczasowej formule. O krainie niosącej ze sobą radość i smutek, wielkie sukcesy i porażki, o ziemi rodzącej gigantów i karły zarazem.

Mapa w skali 1: 3 000 000 przedstawia kształt Rzeczypospolitej Obojga Narodów w epoce Wazów. Zawiera opis historyczny, ryciny i plany bitew.

"Zebrane w tym tomie teksty dotyczą przede wszystkim naszej historii, wybranych jej bohaterów (zarówno pozytywnych, jak i negatywnych) i kilku pisarzy, których uważam za bardzo ważnych. Dokonując wyboru artykułów, kierowałem się dwoma przesłankami, sentymentem i subiektywną oceną.
Niektóre z tekstów zostały skrócone ze względu na powtórzenia, inne zwiększyły swoją objętość, ponieważ były zmniejszone do druku przez redakcje. Znalazł się tutaj również tekst niepublikowany o Suchedniowie, mieście Krzysztofa Kąkolewskiego i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Uznałem, że będzie on uzupełnieniem moich innych mych tekstów o Kąkolewskim i Herlingu-Grudzińskim".  

Najtrudniej jest pisać biografie politycznych realistów, którzy zdają sobie sprawę z tego, że droga ku Polsce wolnej i silnej wcale nie jest prosta, że wiedzie przez liczne kompromisy, gry taktyczne i piętrowe operacje polityczne.

Niezależnie od tego, jakie były bezpośrednie przyczyny tragedii z 10 kwietnia 2010 roku, to jest oczywiste, że nie zdarzyłaby się ona, gdyby nie poprzedziła jej nagonka przeciw prezydentowi Kaczyńskiemu, gdyby nie cyniczna, antypaństwowa próba „podważania godnościowych fundamentów” prezydentury Lecha Kaczyńskiego. I wydawałoby się, że w obliczu tak wielkiej tragedii, w obliczu śmierci zamilkną plugawi szydercy – tak się jednak nie stało, co dokumentuje ta przejmująca i przygnębiająca książka.

W szóstej części cyklu książek o Kresach Autor skoncentrował się na terenach dzisiejszej Litwy i Białorusi. Naszych rodaków na tych ziemiach pozostało niewielu, to jednak w ostatnich dwóch stuleciach nadawali oni ton tamtejszemu życiu kulturalnemu i społecznemu. A w latach powstań narodowych i okresie międzywojennym – także politycznemu.

Polacy - zesłańcy, katorżnicy, śmiałkowie, awanturnicy, odkrywcy, budowniczowie. Wygrali z dziką przyrodą, z nieprzyjaznymi warunkami. Zostawili po sobie dobre wspomnienia u syberyjskich ludów i siwe włosy u carskich gubernatorów. Zaradni, przedsiębiorczy, wykształceni i ciekawi świata. Jak to Polacy.

* Rzeczypospolita nad Amurem. Dlaczego dwór cesarski w Pekinie zmuszony był do prowadzenia korespondencji po polsku?
* Zapomniany Wallenrod. Dlaczego Jan Prosper Witkiewicz został zamordowany przez brytyjski wywiad?
* Badacz Morza Sybiraków. Dlaczego Benedykta Dybowskiego uważano na Kamczatce za dobrego, białego boga?
* Polacy jako budowniczowie Mandżurii. Dlaczego język polski był najpopularniejszym europejskim językiem w tej krainie?
* Bajeczny skarb krwawego barona. Czy Ferdynand Ossendowski i Kamil Giżycki znali miejsce jego ukrycia? Czy dlatego w poszukiwaniu wskazówek jego ukrycia enkawudziści rozkopali po wojnie grób Ossendowskiego?

Terytorium dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego rozciąga się na terenach dzisiejszej Litwy i Białorusi. Każde z tych państw z dumą odnosi się do spuścizny największego organizmu politycznego Europy. Na ziemiach litewskich pozostały dawne stolice Księstwa: Wilno, Kowno i Troki; Białorusini remontują po swojemu siedziby dawnych rodów magnackich i przypominają, że najważniejsze dokumenty Wielkiego Księstwa zostały spisane nie w litewskim, ale w ruskim języku.

Gdyby zapytać przechodnia na ulicy, z czym kojarzą mu się Kresy, bez namysłu odpowie: Lwów, Wilno, Nowogródek, niektórzy dorzucą jeszcze Krzemieniec.

A przecież Kresy to nie tylko legendarne stolice polskości, to także zaścianki i stanice.

To również zapomniane Kresy – te w dawnych Inflantach Rzeczypospolitej. To właśnie stamtąd pochodziło wielu artystów, polityków i wojennych bohaterów, którzy znakomicie zapisali się na kartach polskiej historii. To na uniwersytecie w Dorpacie biło polskie serce, a na politechnice w Rydze kształciły się młode kadry techniczne odrodzonego państwa polskiego. Musimy stale o tym przypominać.

Autorzy lektur szkolnych przedstawiani są jako posągowe postacie pozbawione wad i namiętności. Niewiele wiemy o ich prawdziwym życiu, które często było znacznie bardziej dramatyczne i urozmaicone, niż dzieła, które po sobie pozostawili. A ze względów wychowawczych nie wypadało informować dziatwy, że ich podręcznikowe wzorce umierały na wstydliwe choroby, były uzależnione od alkoholu czy narkotyków, albo miewały nieszablonowe skłonności intymne.