Literatura piękna

Pokój na Ziemi to ostatnia z obszernych książek Lema, których bohaterem jest gwiezdny podróżnik Ijon Tichy, znany z takich arcydzieł jak Dzienniki gwiazdowe i Kongres futurologiczny.

Szpital Przemienienia to powieść, od której zaczyna się droga pisarska Stanisława Lema. Jest inna niż pozostałe, bo współczesna, a nawet „wojenna”. A przecież udało się w niej autorowi – na małej przestrzeni odciętego od świata szpitala psychiatrycznego – zainscenizować dramat człowieka jako istoty dziwacznie rozdartej między umysł i ciało.

Śledztwo to z pozoru klasyczny kryminał utrzymany w tradycyjnym, angielskim stylu. Jednak im dalej w tekst, tym przed czytelnikiem otwiera się coraz więcej nowych gatunków. Z początku rzeczowe śledztwo, poszukiwanie winnych i motywów zbrodni przeradza się w surrealistyczne i metafizyczne rozważania.

Wśród umarłych Stanisława Lema to druga po Szpitalu Przemienienia część cyklu Czas nieutracony.

Do miasta, w którym rozpoznajemy rodzinny Lwów pisarza, przybywa ze wsi chłopiec, Karol Wilk, matematyczny geniusz-samouk. Pracując w warsztatach samochodowych, trafia pod opiekę grupy profesorów, którzy pragną ocalić jego talent przed okrucieństwami wojny i okupacji. Dojrzewanie intelektualne i społeczne dorastanie przebiegają u chłopca równolegle, a kulminacja obu procesów następuje w tragicznym okresie: podczas likwidacji lwowskiego getta.

Astronauci to jedna z najsłynniejszych powieści Lema, wydana po raz pierwszy w 1951 roku – z konieczności częściowo respektująca polityczne kanony epoki i dlatego przez wiele lat skazana przez autora na zapomnienie.

Nauka, literatura i wizje przyszłości, z których wiele stało się rzeczywistością.

Czego możemy się nauczyć od kosmitów? W cyklu opowiadań pisanych przez ponad trzydzieści lat Stanisław Lem udowadnia, że bardzo wiele.

W Golemie XIV Stanisław Lem zabiera czytelników w jedną ze swoich najbardziej niezwykłych i odważnych literackich przygód. Obdarzony świadomością superkomputer, nieskończenie przewyższający inteligencją człowieka, wygłasza przed naukowcami wykłady. Losy Golema obserwujemy od powstania aż do zagadkowego odejścia ze świata ludzi. Sztuczna inteligencja stworzona przez ludzką żądzę panowania nad wszystkim, co istnieje, zaskakuje jednak swoich konstruktorów.

W nowej książce poetyckiej Ciemne wzgórza Arkadii strofy Srokowskiego wiele mówią o bólu, cierpieniu i zdradzie, o lęku, miłości i zagładzie, o wygnaniu, obcości i samotności, a przede wszystkim o naturze zła i człowieczej rozpaczy. Odsłania się odwieczny mit zagubienia, poszukiwania i ocalania. Pesymistyczna wizja rzeczywistości splata się z wiarą w sens i odradzanie ludzkiej egzystencji.

Najnowsza powieść Stanisława Srokowskiego wprowadza nas w pogmatwany świat Legnicy, w której stacjonuje największy garnizon sowiecki w Polsce.

Pisząc „Tajemniczą podróż”, odbywa autor wędrówkę w głąb istoty ludzkiej, pokazując drogę przez nowoczesną cywilizację pełną fantazji, przewrotności i szyderstwa. Przenika do najbardziej subtelnych rejonów człowieczej egzystencji, odkrywając jej fascynujące i niezwykłe obrazy. Można przywołać przed oczy takie dzieła jak „Don Kichot” Miguela de Cervantesa, „Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa, utwory Witkacego i Brunona Schultza, by wskazać twórcze inspiracje dla artystycznej wyobraźni. 

Tłuste koty, czyli parlament zwierząt to błyskotliwa, a zarazem ostra jak brzytwa satyra na współczesne mechanizmy władzy i społeczne ideały. W duchu Orwella autor ukazuje absurdalność i tragikomiczne aspekty politycznych gier, gdzie spryt, manipulacja i chęć dominacji znaczą więcej niż prawda i dobro wspólne. Wśród dzików, lisów, szczurów i kuropatw aż roi się od znajomych twarzy, a ich polityczne przepychanki – choć przepełnione humorem – do złudzenia przypominają te z ludzkiego świata.