Ekonomia wolnorynkowa

Elementarz ekonomii to niezwykła książka, niezwykłego autora. Przyznam się, że książka ta umknęła mojej uwadze i dowiedziałem się o niej stosunkowo niedawno, a uważnie przeczytałem ją dopiero kilka miesięcy temu. Pocieszyć się mogę, że nie jestem jedynym, który powinien się do tego przyznać. To nieprawdopodobne, że ta skromna rozmiarami, za to wielka jeśli chodzi o jej treść, książeczka, praktycznie nie została zauważona przez ekonomistów. Nie mówię tutaj tylko o ekonomistach tzw. głównego nurtu w ekonomii, ale także ekonomistach związanych z nurtem liberalnym, wolnorynkowym, w tym ekonomistach szkoły austriackiej.

W ostatnim wieku wielokrotnie pojawiały się próby znalezienia tak zwanego trzeciego rozwiązania, takiego, które łącząc zalety obu systemów byłoby w stanie uniknąć ich wad. Odpowiedzią okazał się solidaryzm.

Rozmaite zagadnienia ekonomiczne na przemian zyskują i tracą na popularności w zależności od aktualnych polityczno-intelektualnych nastrojów. Obecnie, w dyskusjach na temat gospodarki, na absolutnym topie jest „problem” nierówności społecznych.

Na tytułowe pytanie odpowiadają w tej interesującej książce pod redakcją Toma G. Palmera intelektualiści, pisarze, uczeni z całego globu – od Chin po Peru, od Południowej Afryki po Stany Zjednoczone -wśród nich laureaci Nagrody Nobla: Vernon Smith (ekonomia), Mario Llosa Vargas (literatura).

Pierw­sze, jak dotąd, na pol­skim rynku książ­ko­wym tak poważne omó­wie­nie teo­rii opi­su­ją­cej fik­cję pań­stwo­wej (rzą­do­wej) walki z mono­po­lem. Pod szyl­dem „ochrony kon­su­menta” poli­tycy zwal­czają nie­wy­godną kon­ku­ren­cję, wspie­ra­jąc w to miej­sce SWOICH, czyli spon­so­rów i sojusz­ni­ków. Praca oparta na fun­da­men­tach tra­dy­cji austriac­kiej szkoły ekonomicznej.
Przekład: Mikołaj Barczentewicz.

Nazwa "szkoła austriacka" pochodzi stąd, że gros jej twórców wywodzi się - jak się pewnie domyślacie - z Austrii. Jednakże okupacja nazistowska tego kraju doprowadziła do rozprzestrzeniania się jej przedstawicieli na cały świat. Dzisiaj wybitni ekonomiści reprezentujący szkołę austriacką pracują pod wszystkimi szerokościami geograficznymi. W niniejszej książce, pod terminem "ekonomista austriacki" rozumieć będziemy reprezentantów szkoły austriackiej bez względu na to, czy mieszkają oni w Austrii czy poza nią.

Jak pisze autor we wstępie, Ekonomia w jednej lekcji „ma ukazać, iż wiele pomysłów, które dziś uchodzą za wspaniałe, postępowe i nowoczesne, to w gruncie rzeczy nawrót starych błędów”. Wykład poprawnej ekonomii Hazlitt przedstawia w tytułowej „lekcji”, która zawiera się w jednym zdaniu kilkustronicowego pierwszego rozdziału. Pozostałe rozdziały to omówienie podstawowej lekcji na przykładach z życia.

Autobiografia Jana M. Fijora, człowieka, który w latach 80-tych wyemigrował bez grosza przy duszy do ameryki. Na miejscu imał się różnych zajęć. Był barmanem, handlowcem, sprzedawał okna, komputery, nieruchomości, ubezpieczenia, był także maklerem w Metlife Financial Services.

Opus magnum nestora austriackiej szkoły ekonomii Ludwiga von Misesa. Chłodna, rzeczowa rozprawa z socjalizmem, interwencjonizmem i wszelkimi odmianami pseudoekonomii; gruntowny wykład prakseologii i głęboka refleksja nad prawidłowościami i ograniczeniami, jakim podlega ludzkie działanie. Po 1989 roku stało się oczywiste, że socjalizm nie może się udać. Mises wiedział o tym już w latach czterdziestych, a więc wtedy, kiedy wielu intelektualistów wiązało z tym ustrojem wielkie nadzieje.

Jones podejmuje się w III. tomie dalszej analizy ewolucji idei kapitalistycznych. Omawia proces przejęcia kontroli nad systemem bankowym opartym na lichwie przez wielkie rody żydowskie oraz wykorzystanie nowo ustanowionego standardu złota w celu umocnienia interesów nielicznej grupy trzymającej pieniądz. Reakcją na lichwiarski system, który tworzą, okazuje się sekularystyczny, rasistowski antysemityzm, któremu Jones przeciwstawia wyważoną katolicką krytykę negatywnych zjawisk związanych z kwestią żydowską w ujęciu moralnym.

Ostatnim aktem książki są wydarzenia kształtujące gospodarkę XX i XXI wieku, które są oczywistym owocem rozwijanych od kilku wieków koncepcji ekonomicznych: utworzenie FED, ustanowienie standardu złota w polityce monetarnej między wojnami światowymi i krach gospodarczy roku 1929, konferencja Bretton Woods, epoka Miltona Friedmana, amerykański liberalizm moralny i powiązane z nim dalsze usankcjonowanie lichwy, terapia szokowa Jefreya Sachsa i kryzys roku 2008.

Murray N. Rothbard daje kolejny popis swojej erudycji, logiki, inteligencji, a przede wszystkim uczciwości intelektualnej "w temacie" wykorzystywanym często przez społeczność postepową dla podeptania godności ludzkiej.

Prof. Paul Dembinski - światowej sławy myśliciel, autor publikacji z zakresu ekonomii, socjologii, psychologii i filozofii finansów. Tym razem mierzy się z tematem kryzysu ekonomicznego, który pociągnął za sobą także głęboki kryzys cywilizacyjny.