Historia Polski do 1945 r.

Zbiór tekstów dotychczas rozproszonych w różnych wydawnictwach i periodykach, a także do tej pory niepublikowanych. Artykuły dotyczą działalności polskiego wywiadu w latach 1918–1939.

Publikacje zawarte w tomie ułożone zostały tematycznie. Blok pierwszy otwierają teksty dotyczące przeglądu kadr, którymi dysponowano na wychodźstwie wojennym i organizowania struktur polskiego wywiadu działającego na obczyźnie; kolejny zawiera artykuły omawiające wybrane „afery”, a całość zwieńcza materiał prezentujący osiągnięcia polskiego wywiadu w czasie II wojny światowej.

Kolejny tom pracy zbiorowej, która stanowi zbiór artykułów autorstwa badaczy wywodzących się z kilku ośrodków akademickich, archiwistów, pracowników IPN, jest przybliżeniem czytelnikowi tematyki funkcjonowania wywiadu Wojska Polskiego (Oddział II w latach 1918–1945 kolejno: Sztabu Generalnego, Sztabu Głównego, Sztabu Naczelnego Wodza, Oddziału Informacyjno-Wywiadowczego Sztabu Naczelnego Wodza)  z uwzględnieniem rezultatów najnowszych badań.

Zbiór artykułów poświęconych działaniom polskiego wywiadu prowadzonym w czasie II wojny światowej w Rumunii, początkowo skoncentrowanych na terenie okupacji sowieckiej, a po czerwcu 1941 – okupacji niemieckiej.

Wybuch I wojny światowej pomiędzy zaborcami dawał Polakom na dzieję na odzyskanie niepodległej ojczyzny. Wiązał się jednak z wieloma niebezpieczeństwami, które mogły spowodować, że upragniona niepodległość nie nadejdzie, lecz utrwali zaborczą niewolę. Stałoby się tak w momencie wygrania wojny przez państwa centralne, a szczególnie przez najbardziej zajadłego wroga Polaków - państwo niemieckie. Wybór orientacji politycznej w toczącej się I wojnie światowej nie był więc obojętny dla losów Europy Środkowej, w tym Polaków. Politycy obozu narodowego dokonali prawidłowej oceny sytuacji politycznej, dokonując wyboru orientacji na Rosję sprzymierzoną z państwami Europy Zachodniej przeciw Niemcom ich sojusznikom z państw centralnych.

Po ukształtowaniu się ostatecznych granic II Rzeczypospolitej, obce agentury zaingerowały w sprawy wewnętrzne państwa. Toczyły w tym zakresie zażartą walkę z polskimi ugrupowaniami politycznymi, na czele z obozem narodowym, o opanowanie od wewnątrz nowo powołanego do życia państwa. Tak więc powrót Polski na mapę Europy nie zakończył walki o niepodległość, lecz sprowadził ją do nowego poziomu rozgrywek politycznych. Była to mianowicie walka na płaszczyźnie ideologicznej, walka o świadomość narodową Polaków, jak również dotycząca głoszonych przez strony wartości w sferze etyki, polityki, gospodarki itp. Była to zatem prowadzona innymi metodami walka o samą istotę państwa, jakim miała być II Rzeczpospolita. W książce tej omówiona zostaje działalność agentur, które przeniknęły do struktur państwa polskiego i wywarły znaczący wpływ na jego funkcjonowanie.

W niniejszej pracy zostały przedstawione wszystkie zdarzenia, które można określić mianem zamieszek i ekscesów, jakie miały miejsce w Krakowie, w jego administracyjnych granicach, od pierwszego dnia odzyskania niepodległości do momentu pierwszych niemieckich bombardowań 1 września 1939 r. 

Opublikowana po raz pierwszy w 1925 roku praca, której reprint przedstawiamy, stanowiła kompendium ówczesnej wiedzy i doświadczenia w zakresie przeciwdziałania i zwalczania szpiegostwa oraz dywersji.
Jako posłowie zamieszczono rys historyczny omawiający dzieje polskiego kontrwywiadu wojskowego w latach 1918-1939.

"Żołnierze! Spotkał was ten zaszczyt niezmierny, że pierwsi pójdziecie do Królestwa i przestąpicie granice rosyjskiego zaboru, jako czołowa kolumna wojska polskiego, idącego walczyć za oswobodzenie ojczyzny” – mówił do szeregów I Kompanii Kadrowej Józef Piłsudski. Wkrótce potem utworzono słynną I Brygadę Legionów, a jej żołnierze mężnie walczyli na polach wielu bitew, m.in. pod Krzywopłotami, Konarami i Kostiuchnówką.

Jednym z legionistów był Wacław Lipiński, który swe wojenne przeżycia zawarł w tomie zatytułowanym "Szlakiem I Brygady". Dzięki tej książce dziś, sto lat po tych doniosłych wydarzeniach, przemierzamy wraz z Autorem bojowy szlak Legionów, nucąc w duchu znaną nam wszystkim melodię: "My, Pierwsza Brygada…"

Mimo krytycznych uwag, które dotyczą przede wszystkim strony organizacyjnej dowodzenia, bitwa o Piedimonte San Germano budowała nową, rycerską tradycję Wojska Polskiego – tradycję pancerną.

W opracowaniu tym Autorka pragnie – na tle opisu tułaczej drogi zesłańców polskich – zaakcentować skalę siły niszczycielskiej chorób zakaźnych i tropikalnych, szczególnie duru plamistego i malarii. W tym celu – zamieszczając współczesną charakterystykę kliniczną tych chorób wraz z krótkim zarysem patologii klinicznej, diagnostyki i bezwzględnymi zaleceniami terapeutycznymi w ramach hospitalizacji chorych i opieki sanitarnej – podkreśla obowiązujące wymogi prawidłowego postępowania medycznego, porównując je ze stopniem zaniedbań i uchybień medycznych, na jakie skazani zostali deportowani zesłańcy (szczególnie dzieci i ludzie starzy, wyniszczeni głodem) w regionach szerzących się chorób.

"Plan miasta stołecznego warszawy z 1938 r." wydany przez Zarząd Miejski - Wydział Planowania Miasta.