Historia powszechna

Kleopatra - kochanka, uwodzicielka i największa królowa Egiptu. Bardziej mityczna niż historyczna, unieśmiertelniona przez historię zauroczenia Juliusza Cezara i Marka Antoniusza. Zmarła ze żmiją przyciśniętą do piersi - przynajmniej tak głosi legenda.

Jednak prawdziwa historia życia Kleopatry jest jeszcze bardziej fascynująca. Była ostatnią z siedmiu Kleopatr, które rządziły Egiptem, zanim kraj został włączony do Cesarstwa Rzymskiego. Owe siedem Kleopatr napędzało dynastię Ptolemeuszy, macedoński ród, który władał Egiptem po śmierci Aleksandra Wielkiego. Naśladując praktyki bogów, Kleopatry poślubiały swoich rodzonych braci i dominowały w zwyczajowo patriarchalnym świecie polityki i wojny.

Profesor Llewellyn-Jones sięga do oryginalnych achemenidzkich źródeł, w tym inskrypcji, dzieł sztuki i niedawnych odkryć archeologicznych z Iranu, tworząc pasjonującą, autentyczną „perską wersję” tego pierwszego wielkiego imperium starożytności — epoki wielkich królów, niezwykłych osiągnięć kulturowych, cywilizacyjnych i militarnych, imperialnych ambicji i pełnych przepychu rytuałów.

Autor, śledząc losy oprawców (uczestnictwo w pierwszej wojnie światowej, rewolucji, wojnie domowej, wieloletnia służba w organach Czeka-OGPU-NKWD), rysuje portret ludzi (ale i szerszej wspólnoty) o określonej mentalności, osobowości i światopoglądzie zakotwiczonym w absolutnej wierze w komunizm i nieomylność dyktatora. W efekcie mamy do czynienia z książką objętościowo niedużą, ale interesującą, napisaną z dużym polotem, znawstwem tematu.

Ziemia nieobiecana to reportersko-analityczne studium wojny, którą organizacje międzynarodowe i eksperci prawa humanitarnego coraz częściej określają mianem ludobójstwa. Autorka pokazuje, że przemoc wobec Palestyńczyków nie jest efektem chaotycznych działań wojennych, lecz elementem długotrwałego, systemowego procesu – od zniszczenia infrastruktury życia, przez blokadę ekonomiczną, po kontrolę demograficzną i technologiczny nadzór.

Gaza nie jest jedynie miejscem cierpienia – jest przestrzenią testów. Testuje się tu technologie, doktryny, progi społecznej odporności, formy komunikacji i zarządzania. Dla izraelskiego przemysłu wojskowego i dla państw pozostających z nim w relacjach militarno-handlowych, dla globalnego rynku bezpieczeństwa – Gaza stanowi laboratorium, którego wojenna rzeczywistość dostarcza danych pozyskanych „na żywo”. Jak zauważył Eyal Weizman, architekt i badacz przestrzeni konfliktu, okupowane terytoria palestyńskie – a zwłaszcza Gaza – funkcjonują jako laboratory state, gdzie innowacje militarne i kontrolne są wdrażane, testowane i udoskonalane w warunkach rzeczywistej konfrontacji, a następnie eksportowane na cały świat w formie licencjonowanych technologii i strategii zarządzania społecznym niepokojem.

Fragment książki

Książka przedstawia najczarniejszy scenariusz w dziejach medycyny – współudział lekarzy z Trzeciej Rzeszy w zbrodniach nazistowskich i etykę lekarską II wojny światowej. Stanowi wyczerpujące studium kluczowej roli, jaką odegrała znaczna część medycznej gwardii Hitlera w polityce eksterminacji i tworzenia aryjskiej rasy nadludzi. W sposób szczegółowy analizuje, jak program eliminacji niepełnosprawnych i chorych psychicznie dzieci – wymyślony, koordynowany i wykonywany przez lekarzy – przerodził się w masowe zabójstwo w obozach zagłady i eksperymenty medyczne prowadzone przez uznanych specjalistów z dziedziny medycyny w służbie nazizmu.

Gatunek Homo sapiens istnieje od ponad 200 tys. lat. Jednak ludzka cywilizacja, datowana od wynalezienia rolnictwa, nie obejmuje więcej niż kilka procent, a doliczywszy, także używających narzędzi, bezpośrednich przodków człowieka – Homo heidelbergensis i Homo erectus, nawet kilku promili ich historii. Co decyduje o rozwoju cywilizacji? Czy jest jakieś prawidło, uniwersalna reguła, która sprawia, że każda z cywilizacji przeżywa swój wzrost, okres świetności i upadek?

Apostołowie i technokraci przybliżają skomplikowany okres hiszpańskiej historii - rządu Francisca Franco - skupiając się na otaczających Caudillo ludziach: skąd się wzięli, jak zareagowali na wybuch wojny domowej, jakie państwo zamierzali współtworzyć – i wreszcie, jak wyobrażali sobie przyszłość po śmierci Franco.

Praca nie unika kontrowersyjnych zagadnień, takich jak przemoc po obu stronach konfliktu z lat 1936-1939, relacje Hiszpanii z III Rzeszą czy wreszcie rola Juana Carlosa w transformacji ustrojowej. Jednocześnie oferuje szerokie tło porównawcze, zestawiając Nowe Państwo z Portugalią Salazara i Włochami Mussoliniego.

Łemkowie. Losy zaginionego narodu Marka Koprowskiego to książka przybliżająca historię Łemków-Rusinów. Naród ten, żyjący od wieków w Karpatach, po przesiedleniu do ZSRR i na polskie Ziemie Odzyskane, utracił swoją ojczyznę. Owe „góry” są dla nich tym, czym dla Polaków Kresy - utraconą „Arkadią”, gdzie wszystko było lepsze, bo swoje.

Marek Budzisz stawia tezę - odmiennie niż w większości prac poświęconym tematyce historii Alaski - że decyzja o sprzedaży „zamorskich kolonii Rosji” nie wynikała z defensywnej postawy dyplomacji rosyjskiej, lecz była przemyślanym i agresywnym posunięciem Imperium Rosyjskiego na globalnej szachownicy geopolitycznej.

Historia i pamięć zbiorowa wpływają na naród, jego kulturę i instytucje, a także politykę. Dotyczy to również „Międzymorza” - krajów położonych pomiędzy Morzem Czarnym a Bałtykiem w Europie Wschodniej. Brawurowa analiza tego regionu na 600 stronach w wykonaniu prof. Marka Jana Chodakiewicza.

W niedzielę 17 września 1944 roku na terenie okupowanej Holandii rozpoczęła się operacja „Market-Garden” – największa w historii II wojny światowej operacja powietrznodesantowa wojsk alianckich z udziałem żołnierzy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej dowodzonej przez generała Stanisława Sosabowskiego. Jej celem było zajęcie mostów na Renie, by następnie opanować tereny przemysłowe III Rzeszy. Kampania, która miała przynieść spektakularny sukces aliantom, zakończyła się krwawą klęską. Odpowiedzialność za niepowodzenie operacji niesłusznie zrzucono na generała Sosabowskiego. To właśnie w nim brytyjscy dowódcy znaleźli kozła ofiarnego.

Marek Stella-Sawicki przez kilkanaście lat badał okoliczności tych wydarzeń. Arnhem – dług hańby jest wynikiem jego żmudnych i skrupulatnych poszukiwań i oddaje sprawiedliwość bohaterom z 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej i jej dowódcy.

Jak daleko można się posunąć, aby spełnić marzenia i zaspokoić ambicje? Chęć wybicia się ponad przeciętność towarzyszy człowiekowi od zawsze, a na przestrzeni wieków wielu ludzi fałszowało swoje rodowody, by wejść w szeregi arystokracji. Podawali się oni za cudownie ocalonych władców lub członków rodzin królewskich, chwalili fałszywymi koneksjami czy po prostu kupowali arystokratyczne tytuły. Czasem byli jedynie niegroźnymi mitomanami, czasem jednak mieli ogromny wpływ na bieg historii.