Jacques Le Goff – Średniowiecze i pieniądze. Esej z antropologii historycznej

Podstawą prezentowanej książki są trzy artykuły Autora, powstałe z materiałów zgromadzonych przy pisaniu pracy Teokracja papieska 1073-1378. Myśl polityczna papieży, papalistów i ich przeciwników. Teksty te układają się w logiczny ciąg, opisując kolejno: - średniowieczne papiestwo i uniwersalizm polityczny Kościoła tego okresu; - średniowieczne cesarstwo i ideę zjednoczenia Europy przez Niemców; - powstanie doktryny suwerennego państwa narodowego.

Z tych trzech artykułów wyłania się opis trzech zasadniczych komponentów tworzących w tamtych czasach trzy ośrodki władzy politycznej, zwykle wobec siebie mocno konkurencyjnych. Były to papiestwo, cesarstwo i monarchie narodowe, później przekształcone w państwa narodowe.

Początek mojej pracy pisarskiej związanej ze średniowieczem miał miejsce kilkanaście lat po ukończeniu przeze mnie École des Chartes, gdy byłam olśniona moim własnym odkryciem tej epoki. W rzeczy samej, w tamtych czasach każdy absolwent liceum czy studiów wyższych, na poziomie licencjatu, z zakresu humanistyki klasycznej nosił w sobie przekonanie, że „średniowiecze” było bardzo „mroczną” epoką.

Podczas zajęć z literatury pięknej i historii wkładano nam do głów solidny arsenał gotowych sądów, które studentów Tomasza z Akwinu kazały nam postrzegać jako głupców, a budowniczych opactwa Le Thoronet – jako barbarzyńców. W tych mrocznych czasach nie było niczego, co zasługiwałoby na uwagę. Dlatego w pewnym stopniu niechętnie zdecydowałam się na studia w École des Chartes, która miała otworzyć przede mną karierę kustosza bibliotecznego. A tymczasem ta uczelnia otworzyła przede mną drzwi do innego świata. I oto po upływie ponad trzech lat studiów, którym często towarzyszyły nieprzespane noce, gdy przygotowywałam się do egzaminów na przykład z bibliotekoznawstwa czy archiwistyki, ta epoka nazywana „mroczną” objawiła mi się skąpana w świetle, którego istnienia nigdy wcześniej nie podejrzewałam.

(Fragment książki)

„To średniowiecze!” – wykrzykują wciąż lewicowi politycy i publicyści – „Nie ma powrotu do czasów, kiedy uczono, że Ziemia jest płaska!”.
Widmo średniowiecza wciąż krąży po Europie jako ulubiony „chłopiec do bicia” katolickiej konserwy.
A my nie chcemy wcale bronić średniowiecza. Ono broni się samo, jak róża w zimowym ogrodzie. Ma swoje kolce, ale ma też swoje piękno. Wszystkie „oświecone” mity o średniowieczu więcej mówią o naszej współczesności, niż o nim samym. I jak wszystkie zabobony dają się łatwo wyjaśnić historycznie i racjonalnie

Podstawową zaletą tej książki jest przejrzysty język i precyzja w wyjaśnieniu monetarnych zjawisk. Taki sposób ujęcia teorii sprawia, że Czytelnikami tej książki mogą być laicy, jak i profesjonalni ekonomiści. Bez względu na to, czy autor porusza problematykę systemu bankowego czy historię pieniądza, nigdy nie posługuje się zawiłą terminologią i nie buduje niezrozumiałych zdań.

To pierwszy traktat ekonomiczny Ludwiga von Misesa, opublikowany w 1912 roku. Pracował nad tą książką przez pięć lat, szczególnie intensywnie w ostatnich dwóch latach, kiedy to nie napisał żadnego innego artykułu, poświęcając się jej wydaniu, gdyż czuł zbliżającą się wojnę. Warto uświadomić sobie, że książka opublikowana została na rok przed utworzeniem banku centralnego w Stanach Zjednoczonych. Powołanie Systemu Rezerw Federalnych (FED) w 1913 roku było dla praktyki systemu monetarnego i bankowego w XX wieku przełomowe, a wiele negatywnych skutków funkcjonowania FED-u przewidzianych zostało przez Misesa w jego traktacie.