Polityka, publicystyka, idee

Jak rodziło się nowoczesne państwo i skąd czerpało ideologiczne uzasadnienia, z czego wyrosła tradycja republikańska i jakie przybierała formy, jak ewoluowało rozumienie wolności i co z tego praktycznie wynikało, jakie były skutki rozprzestrzenienia się nauk humanistycznych i co krytycy humanizmu wysuwali jako argumenty przeciw niemu… Na te i inne równie istotne pytania odpowiada Quentin Skinner (ur. 1940 r.) – współtwórca i czołowy przedstawiciel tzw. szkoły z Cambridge w historii idei politycznej – w jednej z najważniejszych książek o gruntownej przebudowie świata idei i polityki dokonującej się u schyłku średniowiecza i na progu nowożytności.

W swojej klasycznej już pracy o propagandzie wojennej Arthur Ponsonsby napisał: „Kiedy wybucha wojna, pierwszą jej ofiarą jest prawda”. Ta opinia, wypowiadana przez wiele osób od czasów starożytnej Grecji, znalazła potwierdzenie również w czasie wojny na Ukrainie. Konflikt ten w pokazał, iż mimo wszelkich deklaracji o niezależnym dziennikarstwie i obiektywnej nauce, państwa demokratyczne są w stanie w jednej chwili uruchomić potężne machiny propagandowe i zarazem wszystkie dostępne instrumenty cenzorskie, aby w mediach obecna była tylko jedna, słuszna z punktu widzenia pewnych interesów politycznych, opinia. Nie ma w zasadzie miejsca na dyskusje, na starcie opinii, chłodne argumenty i rzeczowe analizy. Wszystko zastąpiono emocjami, podgrzewanymi nieustannie przez media.

Odwoływaniu się w toczonej dziś debacie publicznej do sporów z minionych stuleci polskiej historii, jako punktów odniesienia dla współczesnych konfliktów i dylematów, nie towarzyszy na ogół pogłębiona refleksja na temat owych przywoływanych wydarzeń i zjawisk.

Na ile myśl katolicka zdołała zareagować na nowe prądy intelektualne, które pojawiały się w drugiej połowie XIX i na początku następnego stulecia, takie jak modernizm, marksizm, psychoanaliza, oraz na przemiany społeczne, które im towarzyszyły? Czy udało się chrześcijaństwu, a zwłaszcza katolicyzmowi, z jego filozofią, antropologią i koncepcją społeczną dać odpowiedź na laicyzm i ateizm nowych nurtów? Czy potrafi być ono wciąż owym „światełkiem” wskazującym właściwy kierunek wszystkim ludzkim działaniom, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym oraz politycznym?

Niniejsza publikacja stara się odpowiedzieć na powyższe pytania i wprowadzić Czytelnika w złożony kontekst zagadnień, do których one prowadzą.

Przez osiem wieków Polska była monarchią, w tym przez kilkaset lat Rzecząpospolitą, która posiadała króla. Te osiem wieków to historia wielkich wodzów, jak Bolesław Chrobry czy Jan III Sobieski, budowniczych potęgi – jak Kazimierz Jagiellończyk czy Zygmunt Stary, obrońców i wskrzesicieli niepodległości – jak Władysław Łokietek czy Jan Kazimierz, a także – świętych, jak królowa Jadwiga, czy jej patronka, matka Henryka Pobożnego. Ta historia stworzyła Polskę.

Kiedy się kończy? W istocie chyba dopiero wtedy, gdy Rada Regencyjna – miesiąc po proklamowaniu niepodległości Polski – przekazała Józefowi Piłsudskiemu najpierw wojskową, potem cywilną władzę. A może jeszcze później… Co historia ta mówi nam dziś o władzy suwerennej i jej źródłach, o relacjach między państwem a narodem, o naszej historii i kulturze?

W 1000-lecie koronacji Bolesława Chrobrego i Mieszka II kwestie te rozważa szereg osobistości naszego życia religijnego, kulturalnego, politycznego. Czy te osiem wieków to historia definitywnie zamknięta? „Obecność Korony” to jednocześnie raport o Wielkiej Tradycji Państwowej. Oby nie zgasła.

Zebrane w tej książce artykuły kilkunastu europejskich naukowców i publicystów rozważają stosunek nacjonalizmu do katolicyzmu i do chrystianizmu.
Pierwsze wydanie tego zbioru ukazało się w 1927 roku.

Materiały z konferencji z cyklu "Jedynie prawda jest ciekawa", tom 8.

Pierwsza tak kompleksowa i wielowymiarowa, a jednocześnie zaprezentowana w przystępny sposób analiza skutków wprowadzenia Europejskiego Zielonego Ładu dla Polski i dla całej Europy – nie tylko w kontekście kosztów dla gospodarki i społeczeństwa (przede wszystkim dla rolnictwa, przemysłu rolno-spożywczego i sektora energetycznego) i zagrożenia dla międzynarodowej współpracy handlowej, ale także zgodności postanowień Zielonego Ładu z Konstytucją RP oraz skutków podatkowych i fiskalnych związanych z wdrożeniem tych postanowień.

W swoim dziele Platon maluje obraz państwa idealnego: sprawiedliwy podział zadań, równouprawnienie kobiet i mężczyzn, staranna edukacja. Państwo idealne jednak brutalnie wkracza w najintymniejsze sfery życia obywateli.

Dialog napisany krótko po śmierci Sokratesa jest pochwałą sokratejskiej cnoty, a jednocześnie krytyką swoistego rodzaju nihilizmu sofisty Gorgiasza i (acz innego rodzaju) jego ucznia Polosa. Polemizując z Kaliklesem porusza zaś Sokrates problem wskazań życiowych: czy iść za drogą kariery, ale też za drogą natury, gdzie silniejszy zawsze zwalczy słabszego, czy ważniejsze jest poszukiwanie prawdy. Platon podkreśla w Gorgiaszu  wymiar etyczny naszych działań.

Faidros należy do dialogów najbardziej znanych i od strony tematyki pokrewnych bodaj najsłynniejszemu: Uczcie. Oba pochodzą prawdopodobnie z okresu średniego twórczości Platona, a więc z lat 70. IV w. p.n.e.

Fabuła jest kameralna, w cieniu platanu nad rzeczką za murami Aten Sokrates dyskutuje z młodym Fajdrosem i wygłasza mowy o miłości. To jedyny dialog Platona, który ukazuje mentora za miastem, wśród przyrody. Sokratesowi bowiem „drzewa nic nie mówią”, mówią mu coś tylko ludzie.