Ludwig Pastor - Historia Papieży. Tom II

Tom drugi niezwykłego dzieła Ludwiga Pastora obejmuje okres panowania pięciu papieży: Piusa III (1503), Juliusza II (1503-1513), Leona X (1513-1521), Hadriana VI (1522-1523) i Klemensa VII (1523-1534). Dowiadujemy się z niego, jak wyglądał Rzym Juliusza II, ktory widział Marcin Luter na przełomie 1510/1511, jak Leon X reagował na rozpoczęcie przez niego działalności publicznej (1517) i jak kolejni papieże odnosili się do reformy Kościoła i początków schizmy w Niemczech. Przenikliwe spojrzenie autora wydaje surowe oceny.

Krótkotrwałe panowanie godnych papieży (Piusa III i Hadriana VI) nie mogło poprawić stanu Kościoła i doprowadzić do trwałej reformy. To Hadrian VI stwierdził w liście, że herezje Marcina Lutra są tak prymitywne, iż trudno byłoby je przypisać studentom teologii. Wprawdzie najpotężniejszy papież renesansu Juliusz II dał solidne podstawy papiestwu, wzmacniając Państwo Kościelne i prowadząc hojny mecenat artystyczny, ale nie zdążył przeprowadzić reformy pomimo zwołania Soboru Laterańskiego V (1512-1517). Z kolei Medyceusze (Leon X i Klemens VII) uosabiali dobre i złe strony renesansu, łamiąc reformy soborowe. Leon X był sprytnym i dwulicowym politykiem, który nigdy nie myślał o wielkiej reformie. Wtrącanie się do elekcji cesarskiej wzmocniło elektora Fryderyka Saksońskiego i jego protegowanego Marcina Lutra. Natomiast Klemens VII tak często wahał się i zwlekał w polityce, że doprowadził do konfliktu z cesarzem i wielokrotnych grabieży Rzymu (1526-1527). Tolerował też sprawę Marcina Lutra, bo ważniejsza była dla niego polityka i dobro rodziny...

(fragment opisu wydawcy)

SPIS TREŚCI

Rozdział I. Pius III (1503), Juliusz II (1503-1513)

1. Konklawe z września i listopada 1503 (Pius III i Juliusz II)
2. Trudne położenie Juliusza II po objęciu rządów. Upadek i śmierć Cezara Borgii. Spory z Wenecją
3. Podbój Perugii i Bolonii. Upadek Baglioni i Bentivogli
4. Zmiana sytuacji politycznej w Europie (1507-1509). Juliusz II zagrożony przez Hiszpanię i Francję. Wenecjanie dążą do upokorzenia papieża w sferze kościelnej i politycznej. Opór Juliusza II. Liga z Cambrai i wojna z Wenecją. Zwycięstwo papieża
5. Wojny Juliusza II o niezależność Stolicy Apostolskiej i uniezależnienie Italii od Francji. Sojusz ze Szwajcarami i wojna z Ferrarą. Schizma w Kolegium Kardynałów. Choroba papieża i niebezpieczna sytuacja w Bolonii. Kampania zimowa przeciwko Mirandoli. Utrata Bolonii. Próby stworzenia schizmy przez Ludwika XII i Maksymiliana I. Fałszywy sobór w Pizie i sobór powszechny w Rzymie
6. Juliusz II zawiera sojusz z Hiszpanią. Niebezpieczna choroba papieża i jego wyzdrowienie. Liga Święta z 1511. Usunięcie schizmatyckich kardynałów. Maskymilian usiłuje zdobyć tiarę. Niepowodzenie francuskiego soboru w Pizie. Bitwa pod Rawenną w Niedzielę Wielkanocną 1512
7. Arogancja i upadek schizmatyków. Sukces piątego Soboru Laterańskiego. Szwajcarzy wybawicielami Stolicy Apostolskiej. Zniszczenie potęgi Francji w Italii
8. Juliusz II jako mecenas sztuki. Odbudowa Bazyliki św. Piotra i Watykanu. Bramante jako architekt Juliusza II. Galeria rzeźby w Belwederze w Watykanie. Odkrycia starożytnych pozostałości. Budownictwo w Państwie Kościelnym. Wspaniałość nowego Rzymu stworzonego przez Juliusza II
9. Michał Anioł w służbie Juliusza II. Grobowiec i posąg z brązu papieża. Freski w Kaplicy Sykstyńskiej
10. Rafael w służbie Juliusza II. "Camera della Segnatura" i "Stanza d'Eliodoro"

Rozdział II. Leon X (1513-1521)

Wprowadzenie
1. Wybór i początek pontyfikatu Leona X. Jego wysiłki na rzecz zaprowadzenia pokoju. Koniec schizmy pizańskiej
2. Medyceusze i polityka Leona X (1513-1515)
3. Zdobycie Mediolanu przez Francuzów. Spotkanie Leona X i Franciszka I w Bolonii
4. Wojna o Urbino. Spisek kardynała Petrucci. Wielka kreacja kardynałów 1 lipca 1517
5. Wysiłki papieża na rzecz poparcia krucjaty (1517-1518)
6. Leon X i sukcesja cesarska
7. Przyczyny reformacji w Niemczech. Spór o odpusty
8. Luter wezwany do Rzymu. Rozmowa Lutra z kardynałem Kajetanem i Miltitzem. Proces Lutra w Rzymie. Bulla Exsurge i jej przyjęcie w Niemczech. Misja Aleandra na sejmie w Wormacji i edykt cesarski przeciwko Lutrowi
9. Sojusz papieża z cesarzem Karolem V
10. Porażka Francuzów i powiększenie Państwa Kościelnego. Śmierć Leona X
11. Osobowość i styl życia Leona X. Finanse i dwór papieski
12. Rzym Medyceuszy
13. Renesans w literaturze. Bembo i Sadoleto, Vida i Sannazaro
14. Badanie antyku. Rafael i plan starożytnego Rzymu. Zachęta do nauki języka greckiego. Biblioteka Watykańska i Uniwersytet Rzymski
15. Leon X jako patron artystów. "Stanze", arrasy i Loggie Rafaela
16. Leon X i Michał Anioł. Rozwój sztuk mniejszych. Budowa nowej Bazyliki św. Piotra. Ochrona pozostałości rzymskich
17. Sobór Laterański
18. Konkordat francuski. Polityka kościelna. Charakter i pontyfikat Leona X

Rozdział III. Hadrian VI (1522-1523), Klemens VII (1523-1534)

1. Sytuacja w Rzymie po śmierci Leona X. Wybór Hadriana VI
2. Wczesna kariera Hadriana VI. Jego charakter i zwyczaje. Podróż do Rzymu. Neutralny stosunek do mocarstw. Projekty pokoju i reform
3. Hadrian VI jako reformator i władca kościelny
4. Misja Francesco Chieregati na sejmie w Norymberdze. Stosunek Hadriana do schizmy niemieckiej
5. Wysiłki Hadriana na rzecz przywrócenia pokoju i wsparcia krucjaty. Upadek Rodos i wsparcie dla Węgier
6. Intrygi kardynała Soderini i zerwanie z Francją. Hadrian VI przystępuje do ligi cesarskiej. Śmierć papieża
7. Klemens VII - wybór, charakter i początek pontyfikatu. Bezskuteczne wysiłki na rzecz pokoju oraz sojusz z Franciszkiem I
8. Wynik bitwy pod Pawią. Kłótnia papieża z cesarzem. Formowanie koalicji przeciwko Karolowi V. Liga z Cognac (22.05.1526)
9. Klemens VII i Italia w wojnie z Karolem V. Wyprawa Colonny
10. Polityka antypapieska cesarza. Zbliżanie się armii cesarskiej do Rzymu
11. Zdobycie Rzymu. Niewola papieża
12. Stan anarchii w Państwie Kościelnym. Wysiłki Henryka VIII i Franciszka I w celu uwolnienia papieża. Postawa Karola V. Ucieczka Klemensa VII do Orvieto
13. Klemens VII na wygnaniu w Orvieto i Viterbo. Wojska cesarskie opuszczają Rzym. Klęska armii francuskiej w Neapolu. Słabość dyplomacji papieskiej. Powrót papieża do Rzymu
14. Pojednanie cesarza z papieżem. Traktaty z Barcelony i Cambrai
15. Spotkanie Klemensa VII z Karolem V w Bolonii. Ostatnia koronacja cesarska. Przywrócenie rządów Medyceuszy we Florencji
16. Podziały religijne w Niemczech
17. Negocjacje dotyczące soboru aż do pokoju religijnego w Norymberdze (1532)
18. Wysiłki Klemensa VII dla ochrony chrześcijaństwa przed Turkami
19. Drugie spotkanie Klemensa VII z cesarzem w Bolonii. Kwestia soboru w latach 1532-1533. Papież i Franciszek I w Marsylii. Małżeństwo Katarzyny Medycejskiej
20. Rozwód Henryka VIII i schizma angielska
21. Bunt protestancki w Skandynawii i Szwajcarii. Ruchy heretyckie w Italii
22. Koniec pontyfikatu Klemensa VII oraz jego stosunek do literatury i sztuki
23. Klemens VII a wewnętrzne sprawy Kościoła. Stosunek do soboru i reform
24. Początki reformy katolickiej. Oratorium Bożej Miłości. Gaetano di Tiene i Carafa
25. Gian Matteo Giberti, Ojcowie Somascy i barnabici
26. Reforma dawnych zakonów. Kapucyni